Aylar: Kasım 2011

DR. ÖMER GÖKÇÜMEN İLE EVRİMİN GENETİĞİ ÜZERİNE

Açık Bilim Cepyayını’nın ikincisini, evrim genetiği üzerinde çalışan Dr. Ömer Gökçümen ile yaptık. Dr. Gökçümen hâlen Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde ekip lideri olarak çalışıyor. İlgi alanı, canlı evrimindeki değişiklikleri, genetik yöntemler kullanarak araştırmak olarak özetlenebilir. Şu anda, aynı genlerin değişik hayvanlardaki kopya sayılarını inceleyerek primat (maymun, şempanze ve insan) evrimini inceliyor.

PROF. DR. FİLİZ ONAT İLE EPİLEPSİ ARAŞTIRMALARI ÜZERİNE

Açık Bilim Cepyayını için ilk söyleşimizi, epilepsi araştırmaları ile tanınan Prof. Dr. Filiz Onat ile yaptık. Prof. Onat, hâlen Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi, aynı zamanda Marmara Üniversitesi Epilepsi Araştırma ve Uygulama Merkezi müdürü, ve Beyin Araştırmaları Derneği‘nin önceki başkanı. Hoca’nın onlarca bilimsel makalesi var, ancak biz en günceline odaklandık.

Kitap: Kozmos, Carl Sagan

Dünya’nın en çok satanlar listesine girebilmiş çok az sayıdaki popüler bilim kitaplarından birisi olan, Carl Sagan’ın en önemli eserlerinden Kozmos’un, Türkiye’de Altın Kitaplar tarafından yayınlanan 2009 tarihli 5. basımını okudum.

Siberpunk ve William Gibson Kızları

Siberpunk geleceğin karanlığını gözler önüne sererek sizi rahatsız edebilir ancak genelde rahatsız eden karanlık değil, onun gerçek olma ihtimalidir. Kadınların hayatta kalmasının tek yolu ise erkekleşebilmesidir.

İlk Aerobik Solunumun Tarihi Güncellendi

Alberta Üniversitesinde yapılan son çalışmalar oksijenli solunum yapan bakterilerin bu zamana kadar bilinenden 100 milyon yıl öncesinde yaşadıklarını gösteriyor.

ÜÇ BİLİMİ BİR ÖMRE SIĞDIRDI: SEYMOUR BENZER (1921-2007)

Seymour Benzer, ömrünün son gününe kadar çok değişik alanlarda araştırma yaptı. Fizik alanındaki çalışmaları transistörün geliştirilmesine öncülük etti, sonra gen kavramının maddi olarak tanımlayan ilk insan oldu. Daha da sonra davranış bilimlerine biyolojik bir zemin geliştirdi, genlerin davranışlar üzerindeki derin etkilerini keşfetti. Bu esnada yetiştirdiği sayısız öğrenci, mirasını devralıp etkisini hissettirmeye devam ediyor.

Venüs’ün de Ozon Tabakası Var

Avrupa Uzay Ajansı tarafından 2005 yılında fırlatılan ve 2006 yılı Nisan ayında Venüs’e varan Venüs Ekspresi, Venüs’ün de bir ozon tabakasına sahip olduğunu göstererek önemli bir keşifte bulundu. Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait Venüs Ekpresi aracı, Venüs atmosferinin de yüksek irtifada bir ozon tabakasına sahip olduğunu keşfetti.

İnceleme: Eminim Kolaylaştırmışsınızdır Bay Feynman!

Fizikçi denildiğinde insanların aklına Einstein gelir genelde, ikinci sırada gelen bir fizikçi varsa o da Hawking’dir. Ama ülkemizde çok az insan Feynman adını, onun fiziğe eşsiz katkılarını veya bilimi geniş kitlelere sevdirmek için geçmiş geçmiş bütün bilimadamlarından daha çok katkı yaptığını bilir.

Dünya Isınıyor, Canlılar Küçülüyor!

Birçok muhalif grup tersini söylese de, Dünya’mızın termostatı ısınıyor. Birçok bitki ve hayvan türü, ekvatordan uzaklaşıp soğuk bölgelere taşınarak, bu değişime çoktan cevap verdi. Beslenme ve çiçeklenme döngüleri de aynı şekilde değişiklikler geçiriyor.

ROBOTLAR BEBEK MİSALİ ÖĞRENECEKLER

Bebekler ilk birkaç ayını çevrelerinde yollarını nasıl bulacaklarını ve cisimleri nasıl kullanacaklarını öğrenmek için harcarlar. Bu konuda oldukça da yetenekliler. Örneğin kupa bardakların değişik şekil ve boyutlarda olmasına rağmen hepsinin de tutacakları olduğunu öğrenen bebekler benzetme yaparak sürahilerin de bu şekilde tutabileceklerine karar verirler. Aynı şekilde gelecekteki kişisel robotunuz da bazı işleri gerçekleştirebilmek için bu…

BAKTERİLER DE YAŞLANIR MI?

Bir bakteri kardeş iki hücreye bölündükten sonra o bölünen hücreler de bölündükçe sayı önce 4’e, sonra 8’e, 16’ya vs. ulaşır ve sonuçta biyologlar bunu uzun bir sürece yaydıklarında sonsuza dek genç kalacak bir bakteri popülasyonu elde edilmiş olur. Diğer bir deyişle, bakteriler yaşlanmazlar -en azından diğer organizmalar gibi.

Keresteciler En Büyük Ekoloji Deneyinde

Yıllar boyu çevrecilerin baş düşmanı olan keresteciler, aralık ayında, dünyanın en büyük ekoloji deneyinde görev alacak. Geniş çaplı bir ormansızlaştırma çalışması gerçekleştirecek olan Yayasan Sabah adlı şirket, toprakların bir kısmındaki ağaçları sağlam bırakacak. Bu “parça” ormanları inceleyecek olan araştırmacılar, ormansızlaştırma işlemlerinin etkilerini geniş çapta izleyebilecek.

Açık Bilim Radyo Programı – 5. Bölüm: Uzaylı İstilası

Andromeda Galaksisinin ücra köşelerinden saatte 430 bin km. hızla yola çıkmış kocaman ve çılgın uzaylılar tarafından yolda dinlenen Açık Bilim Radyo Programı, 5. bölümü karşınızda. Geçtiğimiz programda uzaylıların nasıl ve hangi formlarda olabileceği üzerine konuştuktan sonra bu hafta da buraya gelirlerse ne yapabileceklerini konuştuk. Stüdyomuzda sevgili dostumuz Onur Göktepe bize eşlik etti. Bu programda değinilen…

Açık Bilim Radyo Programı – 4. Bölüm: Dünya dışı canlı varlıklar (uzaylılar)

Tek rakibi Hırvatistan-Türkiye maçı olan radyo programı olan Açık Bilim Radyo Programı 4. bölümü karşınızda. Uzaylılar konusu bugüne dek bilim kurguda en sık işlenen konulardan biri oldu. “Evrende Yalnız mıyız?” klişesini bir yana bırakalım; uzayda canlılık nasıl olur? Olursa bizi aşmışlar mıdır? Aşarlarsa nasıl aşarlar sorularına odaklanalım. Bu programda değinilen konular: – Uzayda yaşam hangi…

Açık Bilim Radyo Programı – 2. Bölüm: Sosyal Medya

İkinci bölümümüzü de nihayet sitelerimize ve beslemelerimize ekliyoruz. Terör saldırılarının ve Van depreminin ardından gerçekleştirdiğimiz programın elbette ki neşeli olduğunu söyleyemeyiz. Biz de ulusumuzun yaşadığı bu iki felaketle paralel konuları konuştuk ve sosyal medyanın gücünü masaya yatırdık. Bu programda değinilen konular: – Genovese Sendromu ve Anonimleşme – Toplumsal tepkinin ölçüsünü neler belirliyor olabilir? – Sosyal…

Açık Bilim Radyo Programı – 3. Bölüm: Zaman Yolculuğu

Teknik bir sebepten ötürü Açık Bilim Radyo Programı’nın üçüncü bölümünü, ikinci bölümünden önce yayınlıyoruz. Evet bu teknik çok geniş kavram… Her şeye de uyuyor. Açıklamak istemiyorsanız ilaç gibi. Bizim ikinci bölüm şöyle bir hataya kurban gitti: Üçüncü bölümü yapmak üzere radyoda olduğumuz gün taşınabilir belleğe 25 Ekim yerine 25 Eylül’ün kaydını almışız… Üçüncü bölüm oldukça…

En Yaşlı Süpernovalar Tarihe Işık Tutacak

Tel Aviv Üniversitesi araştırmacıları, gökyüzünün yaklaşık bir dolunay kadar büyük bir alanına tekabül eden Subaru Derin Alanı’nda, bugüne dek bilinen en yaşlı süpernovaları keşfederek Dünya’nın oluşumuna dair önemli bilgiler elde ettiler. Yıldızların yakıtlarını tüketerek kendi kütle merkezlerine çökme arzuları sonucunda meydana gelen süpernova patlamaları evrenin tarihine ışık tutuyor.

Bakteriden Büyük Virüs

Yeni keşfedilen Megavirus chilensis, bilinen en büyük virüs ünvanına sahip oldu! 1992’de İngiltere’de bir soğutma kulesinde keşfedilen eski rekortmen Mimivirüs’ün ünvanı artık, sıradan bir virüsten 20 kat büyük Megavirus‘ün! Çalışmada görev alan araştırmacılar, bu megavirüs’ün amip gibi denizde yaşayan tek hücreli canlıları enfekte ettiğini düşünüyor. Ölçümlere göre, bu dev, 0.7 mikrometre çapındaki boyutuyla bazı bakterilerden bile büyük. Virüs, öyle büyük ki, yapılan temel gözlemler sırasında, önce bakteri olarak…

KUYRUKTAN GELEN KUVVET: CARNOTAURUS

Alberta Üniversitesi’nde yürütülen bir çalışmada, Güney Amerikadaki otçul komşularına korku salan bir etçil dinozorun bilinenden daha vahşi ve öldürücü olduğu tespit edildi.

Açık Bilim Radyo ve Podcast Yayınları

Açık Bilim Çevrimiçi Bilim Dergisi, her ay yayınladığı yazıların yanısıra bir de cepyayın (podcast) yayını yapmakta ve ilgi duyabileceğiniz konularda sizlere röportajlar sunmaktadır. Ayrıca bağlantılı olduğu, “Açık Bilim Radyo Programı” adlı bir de radyo programı vardır.