Aylar: Ocak 2012

Üçüncü sayımız

Açık Bilim’in 3. sayısı, yazarlarının yıl sonundaki yoğunluğundan kaynaklanan küçük bir gecikmeyle karşınızda. Ama bu sayıdaki yazıların da en az öncekiler kadar ilginç olduğunu ve keyifle okuyacağınızı düşünüyoruz.

KÜRESEL KONUMLAMA SİSTEMİ: GPS

Askeri amaçla icat edilen ama bugün günlük hayatımızın bir parçası olan internet gibi, GPS sistemi de bireysel kullanıcılar arasında yaygınlık gösteriyor. “Neredeyim” sorusunun yanı sıra, “nasıl giderim?” sorusuna da yanıt veren GPS’i artık neredeyse her telefon ve her otomobilde görmek mümkün. Küresel Yer Belirleme Sistemi ya da Küresel Konumlandırma Sistemi’nin (İng: Global Positionin System) temel…

BİLGİ OLGUDADIR: POZİTİVİZM

Felsefe tarihinin en bilinen akımlarından biri olan “pozitivizim” diğer bir ifadeyle “olguculuk” 19. yüzyılda belirginleşen ve günümüzde hala tartışılan bir felsefe sistemi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Açık Bilim Radyo Programı – 13. Bölüm: “Dil, Negatif İyon, Bilim ve Kârlılık”

Uygun miktarda negatif iyon barındıran sağlığa faydalı radyo programı Açık Bilim Radyo Programı’nın 13. bölümünden sizlere merhaba. Yayınlama çevikliğini elde etmedeki güçlükten dolayı artık podcastlerimiz programlarımızın bir hafta gerisinden gelecek… Tevfik Uyar ve Ömer Cansızoğlu tarafından hazırlanıp sunulan, 91.6 frekansında yayın yapan Radyo 24’te, her salı [artık] 20:00’de yayınlanan Açık Bilim Radyo Programı’nın 13. bölümünde…

Açık Bilim Radyo Programı – 12. Bölüm: “Rastlantı ve Olasılık”

Bir düzinelik, 10’u iki aşmış, iki haftadan iki eksik, 2012 yılıyla uyum sağlamış program Açık Bilim Radyo Programı’ndan sizlere merhaba.

2011 YILININ ARDINDAN

2011 yılını geride bıraktık ve yeni umutlarla birkaç gün önce yepyeni bir yıla adım attık.   Geçtiğimiz yıl, gerek yaşanan üzücü olaylar, gerek bilimsel anlamda yapılan önemli buluşlar ile hatırlarda kalacak bir yıl oldu. Gelin, 2011 yılında olan önemli bilimsel olayları ve yaşanan gelişmeleri kısaca anımsayalım.  Fukushima Depremi ve Tsunami 11 Mart 2011 tarihinde, kuzeydoğu Japonya’da…

İNCELEME: KAĞIDIN TUTUŞMA SICAKLIĞI, 451 F

Kâğıdın tutuşma sıcaklığı; 451 F derece. Bu bilimsel doğruluğu kanıtlanmış veriyi, araştırıp öğrenebilirsiniz fakat eğer bu bilgiyi bir film sayesinde öğreniyorsanız durum biraz daha ilginç bir hale gelebilir.

Einstein’in idraki Nazım’ın Hikmeti – Zaman’ın Göreliliği

“Zaman bir yanılgıdır , yemek zamanı ise iki kat yanılgıdır” Otostopçunun Galaksi Rehberi – Douglas Adams Martin Scorsese’nin son  filmi  “Hugo”  tren istasyonunda yaşayan bir çocuğun trenler ve zaman ile ile ilişkisini anlatmakta. Filme adını veren Hugo tren garındakı mekanik saatlerden sorumlu,  saatlerin düzenli bakımını yapıp, vakti geldiğinde kuran yetim ve öksüz bir çocuktur. Zamanı…

TERAPİST ROBOTLAR

Şimdilik robotları, istediğimiz seviyede karmaşık davranışlar sergileyemeyen aptal otomatlar olarak görüyoruz, ama otistik çocuklar bizimle hemfikir değil! Otistik hastalarda işlevlerini yerine getiremeyen ayna nöronlarından yola çıkarak, otizm tedavisinde en basit robotların bile nasıl olup da yetkin eğitmenler kadar faydalı olabildiklerini anlamaya çalışacağız.  

Fukuşima ve sonrası

Fukuşima Dai-içi Nükleer Enerji Santrali, 12 Mart 2011 gününden itibaren dünya gündemine yerleşti — benimkine de: Japonya’da bir gün önceki 9.0’lık depremin artçıları yüzünden geceyi uykusuz geçirmişken, sabahleyin nükleer kaza haberleri gelmeye başlayınca sinirlerim daha da bozulmuş, hele ki santraldeki patlamayı ekranda görmemle kendime uçak bileti almam bir olmuştu.

PANİK YOK: Ortalanacaktır!

Her kötü şeyin üstüste geldiğini mi düşünüyorsunuz? Bahtsız olduğunuza dair bir inancınız var mı? Her şey iyi giderken hep aksilik mi çıkıyor? Murphy kanunları sizce de geçerli mi? O zaman bu yazıya bir göz atın: Yalnız dikkat, bu yazı bir kişisel gelişim yazısı değildir.

Yeni Hücre Atlası: Bilinmeyen Organeller

Mitokondri, çekirdek, endoplazmik retikulum ve kloroplast… Bunları zaten biliyorsunuz. Peki diğerlerini? Hücreler, lise biyoloji derslerinde duyduklarınızdan çok fazlasını içeriyor. Hatta çok sıradışı olanlarını. Bu yazıda, daha önce duymadığınız, çoğu yeni keşfedilen organellere göz atacağız. Elbette, bu yazıda yer alan yapılar, içinizdeki mikro-evrenin sadece küçük bir alanını içeriyor.

İKLİM DEĞİŞİMLERİ EKOSİSTEMİ ŞEKİLLENDİREBİLİR

2100 itibariyle küresel iklim değişiklikleri, yeryüzünün yarısına yakınını sarmış olan bitki örtüsünü yeniden şekillendirecek. Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi(NASA) ile Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nün beraber yürüttüğü çalışmaya gore, bu değişim -ormanlar, otlaklar, tundralar vs.- gibi büyük ekolojik topluluklarda yaklaşık %40’lık bir dönüşüme sebep olacak.

DÜNYA YİNE DE DÖNÜYOR… BİLİMSEL YÖNTEM, DOGMA VE GALILEO GALIEI

“Floransa’daki profesörlere teleskobumla Jüpiter’in uydularını göstermek istiyorum, ancak ne onlara ne de teleskoba bakıyorlar. Bu insanlar, doğada incelenmesi, gözlenmesi, araştırılması gereken bir şeyler olduğunu düşünmüyorlar. Onlara göre bilim, metinleri karşılaştırıp tartışmaktan ibaret.”

Yaşama Tutunan Gezegenler Bulundu

Astronomlar, yakıtını tüketerek kızıl deve dönüşmüş bir yıldızın içerisinde hayatta kalmayı başarmış, Dünya ile benzer ölçülere sahip iki gezegen keşfetti.

KEPLER-22b: YAŞANABİLİR KUŞAKTA BİR DIŞ GEZEGEN

Bulunan yeni gezegen, Kepler-22b, Dünya ile oldukça ortak özelliğe sahip.  Bizim Güneşimize çok benzer özelliklere sahip bir yıldızın yörüngesinde, dolanıyor. Yıldıza olan uzaklığı Dünya ile Güneş arasındaki mesafeye yakın. Yılıdzı etrafındaki bir dönüşünü bizim bir yılımıza epey yakın olan 290 günde tamamlıyor. Yüzeyinde su ve kayalar olması ihtimali var. Aralık 2011’de NASA, bilim dünyasını oldukça…

Açık Bilim Radyo Programı – 11. Bölüm: “2012, Kıyametler ve Kriz”

2012 yılının 2011 yılını aratmayan ilk Açık Bilim Radyo Programı ile karşınızdayız. Tevfik Uyar ve Ömer Cansızoğlu tarafından hazırlanıp sunulan, 91.6 frekansında yayın yapan Radyo 24’te, her salı 20:30’da yayınlanan Açık Bilim Radyo Programı’nın 11. bölümünde bir dinleyicimizin tabiriyle “bildiğin yarıldık”. Yeni yılla birlikte dillere pelesenk olan Mayalılardan, kıyamet beklentilerine, bizleri bekleyen krizden, kapitalist sisteme,…

ANTHONY ATALA: BİR İNSAN BÖBREĞİ ÇIKTISI YAPMAK

Organ yetmezliği nedeniyle organ nakli sırasında kendi doku tiplerine uygun organ bekleyen binlerce insan var. Organ başığı ile ilgili toplumsal ve dini çekinceler, organ kabulü ile ilgili etik kaygılar, bu süreci tıptaki en hassas süreçlerden biri haline getirmiş durumda. Cerrah Anthony Atala, ileride organ bağışı sorununu çözmeye yarayabilecek bir icadın ilk safhaları üzerinde çalışıyor: Yaşayan…

Kızıl Mars: Dünyalaştırma Nelere Gebe?

1993’te Nebula En İyi Roman Ödülü’nü alan Kim Stanley Robinson’un Kızıl Mars’ı insanın kaderini “coğrafyası”ndan bağımsız ele alıyor. Ancak başlığımız, girişimiz, her birisi bir kitap incelemesi gibi dursa da biz o kitap üzerinden insanın kaderinin değişmezliğini sorgulayacağız.