Aylar: Aralık 2012

05: NEDİR BU KÖK HÜCRELERİ?

Kök hücreleri: George W. Bush’un sevmediği hücreler. Öyle ki, “Hür Dünya’nın liderliği”ni yaptığı sekiz yıl boyunca oğul George Bush embriyonik kök hücrelerinin kullanıldığı araştırmalara federal devletin desteğini kısıtlamak için elinden geleni ardına koymadı. 2012’de ise kök hücresi araştırmalarına Nobel Tıp Ödülü verildi.

45. BÖLÜM: EĞİTİME GİTTİK GELECEĞİZ

Urfa’daki Oxford, didaktik radyo programı Açık Bilim Radyo Programı’nın yeni bir bölümünden merhaba! İstanbul’da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24’te Salı akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Tevfik Uyar ve Kerem Kaynar vardı. Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu: – İnternetteki ücretsiz eğitim kaynakları nereler? Coursera, Open Culture vb. – Her şey iz bırakır…

44. BÖLÜM: KIYAMET ÖNCESİ GERİ SAYIM

Maya Kıyameti’nin tek panzehiri, sığınak gibi radyo programı Açık Bilim Radyo Programı’nın yeni bir bölümünden merhaba! İstanbul’da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24’te Salı akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Tevfik Uyar, Kerem Kaynar ve Serdar Başeğmez vardı. Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu: – Açık Bilim’in yeni sayısında neler var? – Maya kıyameti…

04: UZUN YAŞAMIN GERÇEĞİ: KANSER

Konu kanser olduğunda, Joe Jackson’un şarkısı pek umut vermiyor: “Everything gives you cancer”, yani, “Her şey sizi kanser yapar”. Doğru, kanser oranları geçtiğimiz yüzyıl içerisinde üç kat artmış olabilir, ama acaba gerçekten her şey sizi kanser yapar mı? Hayır, sadece artık daha uzun yaşadığımız için böyle.

03: 2012 MAYA KEHANETİ

Şoför beni Melbourne havaalanından şehre götürüyordu. Sohbet sırasında anladım ki çok endişeliydi. Evliydi, bir çocuğu vardı, biri de yoldaydı. Ama hayatın anlamı neydi ki, Mayaların kehanetlerindeki gibi, yeni bebeği 2012’de daha dört yaşındayken dünyanın sonu gelecekse? Dünyanın, ya da en azından bildiğimiz medeniyetin sonu hakkında kehanetler hep vardı. M. S. 2000 yılında bunlardan piyasaya çok…

43. BÖLÜM: SÜRPRİZ KONUKLAR

Herkesin başının üstünde yeri olduğu radyo programı Açık Bilim Radyo Programı’nın yeni bir bölümünden merhaba! İstanbul’da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24’te Salı akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Kerem Kaynar ve Serdar Başeğmez vardı. Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu: – Manikür yapan doktorun parmak çıkarımları. Prostat kanseri ile parmak boyunun ilgisi var…

02: HIZLI YEMENİN LEZZETLİ HİLELERİ SİZİ YEMEYE ZORLUYOR

Geçen sefer, yakın zamanlardaki obezite salgını hakkında konuşmuştum. Size Dr. Kessler’i hatırlatayım: Amerikan Gıda ve İlâç İdaresi’nin kurul üyesi idi. Obezite salgının en önemli sebeplerinden birinin, milyar dolarlık çok uluslu gıda endüstrisi olduğuna kanaat getirmişti. Bunlar 1980’lerde, gıdayı andıran aşırı lezzetli ve bağımlılık yaratıcı maddeleri üretebilmenin yöntemini kusursuzlaştırmışlardı.

42. BÖLÜM: KUMARDA KAYBEDİP BİLİMDE KAZANIYORUZ

Kumarda kaybedenlerin radyoda kaybetmediği kazanç durumunu yaratan radyo programı Açık Bilim Radyo Programı’ndan merhaba! İstanbul’da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24’te Çarşamba akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Kerem Kaynar, Tevfik Uyar ve Serdar Başeğmez vardı. Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu: – Haftanın Uyanığı: CNN Türk – Bir 21 Aralık 2012 Portresi: Serdar’ın…

Antibiyotiğin fazlası zarar

Tıp fakültesinde özellikle bulaşıcı hastalıklar uzmanlarının vurguladığı bir konuydu: Antibiyotik kullanımı ciddi bir işti. Herhangi bir durumda antibiyotik kullanılıp kullanılmayacağı, kullanılacaksa hangisinin tercih edileceği dikkatle değerlendirilmeli, bu karar bir kere  verildi mi de ciddiyetle, sonuna dek uygulanmalıydı. Hocaların bunları vurgulamasındaki sebep, gerçekte tam da aksine, antibiyotiklerin hastalara pek düşünmeden verilmesi, verildikten sonra da kullanılıp kullanılmadığının…

OTURDUĞU YERDE KÜL OLANLAR: CEHENNEM ATEŞİ Mİ METABOLİK BOZUKLUK MU?

2006 yılında, Fransa’nın bir köyünde yalnız yaşayan 57 yaşında bir adam, evinde yanmış halde bulundu. Başı, göğsü, kolları ve ayakları neredeyse sapasağlamdı, ama vücudunun karnından bacaklarına kadar olan kısmı tamamen kül olmuştu. Yanmış bedenin birkaç santim yanındaki gazeteler, hasır iskemle, ve diğer nesneler isten kararmış, fakat yanmamışlardı. Evin kapısı içeriden kilitliydi ve anahtar içeriden kilide…

22 ARALIK’TA GÖRÜŞÜRÜZ: SÖZDE MAYA KIYAMETİ

Bir Aralık akşamı dersaneden çıkmış, yeni tanıştığım ve aynı mahallede oturuyor olduğumuzu öğrendiğim bir arkadaşla beraber evlerimize yürüyorduk. 1999 yılıydı. On beş dakikalık mesafe süresince kişisel konularımızı konuşabileceğimiz kadar samimiyetimiz olmadığından gündemdeki bir konuyu seçmek akıllıcaydı. Birlikte yürüdüğüm genç kız, 2000 yılının girmesi ile birlikte kıyametin kopacağına inandığını söylüyordu. “Kıyamet kopmasa dahi, kesin bir şeyler…

KAVANOZDAKİ BEYİN: EINSTEIN’IN TUHAF SON YOLCULUĞU

Albert Einstein ismini duymayanımız var mı? Bilimle ilgilensin veya ilgilenmesin, büyükten küçüğe hemen herkesin ismini bildiği, az çok hayatı hakkında bir şeyler duyduğu büyük bir dahi Einstein. Bu yazının konusu, ne Einstein’ın fizik alanında bir devrim yaratmış olan görelilik (relativite) kavramı, ne dünyanın en meşhur denklemi olan E = mc2 ‘nin bulunuş öyküsü. Aldığı Nobel ödülünden de bahsetmeyeceğiz,…

BİR YARA KABUĞUNUN HAYATI – 1

Metin, Metin, Metin… Henüz 13 yaşında ve yaşıtlarından çok çok daha hareketli ve yaramaz. Bulduğu her aleti kurcalayan, her şeyi tamir etmeye çalışan ve genelde başarısız olan bir çocuk Metin. Son 2 ayda 5 defa çarpılmasının ardından, neyse ki elektriğe ve prizlere olan ilgisini yitirmiş durumda. Yeni ilgisi ise sanat. En azından kendisi öyle zannediyor….

KEK KABARTMAK BİR BİLİMDİR

Rahmetli Arman Kırım ve Tuğrul Şavkay ustalarımın anısına… Kek inşa eden Hemşinliler Polonya’nın Suwalki kentinde bir pastane, sene 1898. Pastane önünde bembeyaz önlükleri ve şapkaları ile aşçılar poz veriyor. Pastanenin vitrinini göremeyiz ama kapının iki yanındaki tabelaların üzerindeki kek ve pastalar iştah açıcı, belli ki ustalar işinin ehli. Pastanenin adı,  “Pıekernia i Cukıernia Konstantinopolska” dır…

LODOS’LA GELEN SİNSİ ÖLÜM: KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMESİ

Lodos’u biraz araştırdığımızda, karşımıza güneybatı yönünden esen masum bir rüzgar çıkıyor. Ancak bu masumiyet aslında pek çok olumsuzluğu da barındırıyor. Yapısı gereği Lodos, estiği bölgelerde aşağıya doğru bir basınç oluşturmakta, dolayısıyla da bacalardan çıkan gazların salınımını engellemektedir. Haberlerde kesin denk gelmişsinizdir; spikerler Lodos uyarısı yaptığı zaman sobayla ısınan kişileri özellikle uyarırlar, çünkü en büyük risk…

KIZILÖTESİ DÜNYA

Bu sayımızda, ayın fotoğrafı köşemizde, insan gözüyle göremediğimiz bir diyara adım atıyoruz:  Kızılötesi Dünya.  Fotoğraf: Zeki Melek Makine: Canon A610 P&S Makine Detayları: R72 IR Filtre, f2.8 1/2 saniye Yer ve Tarih: 16 Subat 2006, College Station, Teksas Yüksek çözünürlük için tıklayın. İnsan gözünün algılayabildiği rekler, elektromanyetik spektrumun oldukça dar bir kısmını içerir. Çıplak  gözle 400 nanometre  (0,0000004 metre) dalga boyundaki…

FARKLI DİSİPLİNLERİN BİLGİNİ: İBN-İ SİNA (AVİCENNA)

 “Ruhum kitaplarda yeni ile eskiyi aramasına ve kılı kırk yarmasına rağmen idrak edemedi bir tekini dahi. Gönlümde binlerce güneş yanarken, Çözemedim tek bir zerrenin manasını dahi.” Okuduğunuz dörtlük Batı’da “Avicenna” olarak bilinen İbn-i Sina’ya ait. İslam dünyasının bilim insanları denildiğinde akla ilk gelen isimlerden biri olan İbn-i Sina, Avrupa bilim tarihinde de öneme sahip bir…

ARALIK AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

2012 yılının bu son ayında Dünya, Güneş etrafındaki dolanımını bir kez daha tamamlayacak ve 2013 yılına merhaba diyeceğiz. Şimdiden herkese mutlu yıllar, bol yıldızlı yıllar!…

YOLDAN ÇIKAN PSİKOLOJİ DENEYLERİ

Bilimde insanlarla deney yapmanın çeşitli riskleri olduğu için deney hayvanları bir alternatiftir, ancak söz konusu olan sosyal psikoloji deneyleri ise konu direk olarak insan olduğu için deney hayvanı kullanma şansı bulunmuyor. Hayvanlar konuşamadığı için ise beyne ya da psikolojiye ait pek çok konuyu araştırmak için insanların birebir kullanılması bir gereklilik olarak karşımıza çıkıyor. Günümüzde sosyal…

MUCİZE MALZEME – GRAFEN

Evinizde, ofisinizdeki çekmecelerde, dolaplarda uçları kırık bir halde terk edilmiş kurşun kalemlerine dikkatlice bakın; bir parça selobandın yardımı ile Nobel Fizik ödülüne layık görülebilecek bir bilimsel araştırmayı başlatabilirsiniz. İnanmadınız mı? 2004 yılında Manchester Üniversitesi’nden Andre Geim ve Konstantin Novoselov’un yaptığı tam da buydu, bilim dünyasını heyecanlandıran grafeni elde ettiklerinde.