Aylar: Ocak 2013

08: KUZEY KUTBU’NDAKİ ERİME DOĞAL KAYNAKLI DEĞİL

Kuzey Kutbu’ndaki (Arktik) buzun erimesi her geçen gün daha kötüye gidiyor. Buzun hacmi yıl boyu değişkenlik gösterir, kış ortasında zirveye yükselir ve genelde Eylül ayı gibi, yani yaz sezonu minimum seviyeye geriler.

48. BÖLÜM: NEGATİF SICAKLIK & GÜÇ SENİNLE OLSUN EVLAT

Negatif sıcaklığı kalplerde pozitif düşünceye çeviren radyo programı Açık Bilim Radyo Programı’nın Radyo 24’teki son bölümünden sizlere merhaba. 18 Ekim 2011’den bu yana İstanbul’da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24’te yayınlanan ve 48 bölüm boyunca dinleyicileriyle buluşan radyo programımızın bu bölümünde şunları konuştuk: – Tübitak hangi kitapları basmıyor? – Devlet kitap basar mı? Ya da…

47. BÖLÜM: SEN YANMAZSAN BEN YANMAZSAM KİM YANACAK?

Gözlerinden ateş çıkaran radyo programı Açık Bilim Radyo Programı’nın yeni bir bölümünden merhaba! İstanbul’da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24’te Salı akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta programın demirbaşı Tevfik Uyar, özlenen ses Sinem Doğan ve Hayalet Avcısı Kaan Öztürk, ve telefonla iştirak eden Kerem Kaynar vardı. Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu: –…

07: GÜNDE SEKİZ BARDAK SU İÇMENİZ GEREKLİ Mİ?

Anlaşılan o ki, her yerde gördüğümüz su şişeleri, çoğu insanın hayatının önemli bir parçası. Sanki yaşam veren şişelenmiş su olmasa, insanlar susuzluktan ölecekler, kavrulacaklar ve bir sonraki rüzgarla uçup gidecek toz yığınına dönecekler. Herkesten “günde en az sekiz bardak su içmelisin” öğüdünü duyarsınız.

46. BÖLÜM: UZAYA GİDEN ÇILGIN TÜRK

Göktürk-2’den de dinlenebilen keşif gözlem radyo programı Açık Bilim Radyo Programı’nın yeni bir bölümünden merhaba! İstanbul’da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24’te Salı akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Tevfik Uyar Serdar Başeğmez ve Kerem Kaynar vardı. Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu: – Göktürk-2 uydusu nedir? Rasat neydi? Olay nedir? Ne işe yarar?…

06: KÖK HÜCRELERİ NİYE NOBEL ALDI?

Geçen defa değişik kök hücresi türlerinden, embriyonun kök hücrelerinin vücudunuzdaki tüm hücreleri nasıl oluşturduğundan ve 2012 yılı Nobel Ödülü’nün bu alanda araştırma yapan iki bilim adamına verildiğinden bahsetmiştim.

2012 YILININ ARDINDAN

2012 yılını geçtiğimiz günlerde tamamlayarak, 2013’e adım attık. 2012 yılında, bilim dünyası önemli başarılara ve sınırları zorlayan önemli gelişmelere sahne oldu. Gelin yeni yılın ilk günlerinde 2012 yılının önemli bilim haberlerini kısaca anımsayalım:

AZ BİR DNA’DAN LEELOO’YU YARATMAK

23. yüzyıldayız, uçuk mavi nokta Büyük Ateş Topu tarafından yutulmak üzere. Dünyayı kurtaracak Leeloo’yu taşıyan Mondoshawan uzay gemisi gezegenimize yaklaşırken savaşçı Mangalore ırkına ait gemiler tarafından düşürülüyor. Leeloo’dan arta kalan sadece bir kol. Dünyanın büyük kötülükten kurtulma umudu artık doku mühendislerinin ellerinde. Sinema tutkunları Luc Besson’ın eğlenceli bilim kurgu filmi “Beşinci Element”i hemen hatırlamışlardır yukarıdaki…

ESKİMOLAR’IN MEVSİMSEL DEĞİŞİMLERİ

Eskimolar… Pek çoğumuzun ismini duyduğu avcı ve toplayıcı halk. Kendi içinde İnuit ve Yupikler olmak üzere ikiye ayrılan bu halk özellikle Alaska ile özdeşleşmiş şekilde akıllara yerleşmiştir.

YUMURTA PİŞİRMEK BİR BİLİMDİR

Kadınlar eşlerinden, erkek arkadaşlarından veya erkek tanıdıklarından mutfak konusunda hep şikayet etmişler ve bunu “benimki/bizimki yumurta bile kıramaz” diye dile getirmişlerdir. Ben ne zaman bunu duysam şaşırırım, “yumurta kırmak ve yumurta pişirmek kolay mıdır ki erkeklerden bunu yapamadıklarından dolayı şikayet ederler” diye düşünürüm. Oysa yumurta bir mutfaktaki en önemli malzemedir: en temel sosların ana maddesi,…

YENİ YIL KİTAPLARI

Yeni yıl kararlarınız arasında daha çok kitap okumak varsa, işte size kitapçı raflarından bir seçme. Bol okumalı bir yıl dileğiyle. Gerçeğin Büyüsü – Richard Dawkins (Kuzey Yayınları. Çeviren İstem Fer. Editör: B. Duygu Özpolat.) Richard Dawkins’in yazdığı ve Dave McKean’in resimlediği Gerçeğin Büyüsü geçtiğimiz Ekim ayında Türkçe yayınlandı. Bu kitabı geçen Şubat ayında etraflıca tanıttığımız için,…

HERKES İÇİN ASTRONOMİ: GÖKYÜZÜNDE NE GÖRÜYORUZ?

Galaksi tarihiyle ilgili önemli gerçekler, no. 1: “Krikkit gezegenindeki gökyüzünün gece görüntüsü bütün Evrenin en az ilgi çeken manzarasıdır.” Dünya öyle bir gezegen olsaydı ki sürekli bulutlarla kaplı olsaydı, ve bu bulutlar alacalı değil de düz bir görüntü sergileseydi, orada bir şeyler olduğuna kanaat getirip, yine de ne olduğunu keşfetmeye çalışır mıydık? Douglas Adams’ın mizahi…

BABA, IŞIK HIZINI GEÇSENE!

Yıl 5156, Alpha Centauri yıldız sistemine doğru yol alan Atılgan 2 uzay gemisinin içindeyiz. Kaptan Ahmet yardımcısı Mehmet’e dönüp sesleniyor: – Ateşleyiciler hazır mı? – Ateşlemeye hazırız komutanım. – Radyasyon kalkanları devrede mi? – Devrede komutanım – Güzeeel, o zaman ışık hızına çıkalım! Ateeeş – Çıkamayız komutanım – Neden yaaaaa? Tam yardımcı komutan Mehmet cevap verecekti…

MONTY HALL PROBLEMİ

Matematik zordur dersem, herhalde çok şaşırtıcı bir şey söylemiş olmam. Soyutlanıp saf özüne indirilmiş düşünceyi evirip çevirmeyi öğrenmek çok çetin bir iştir. Tabii ki imkânsız değil. Ne de olsa dünyada onbinlerce profesyonel matematikçi var, ve başka insanlardan hiç farkları yok. Çalışınca her şey öğrenilir. Öte yandan matematikte öyle şeyler çıkabiliyor ki karşınıza, “uzmanım” diyenleri bile…

KAR TANESİ

Bu sayımızda, ayın fotoğrafı köşemizde, donmuş su kristallerinin inanılmaz geometrisine bir bakış atıyoruz: Kar Tanesi.  Fotoğraf: Cüneyt Özdaş Makine: Canon 7D Lens: Canon MP-E 65mm lens, Yardımcı Ekipman: Canon MT-24EX flaş, Ev yapımı flaş difüzörü Yer ve Tarih: 25 Aralık 2012, Tahoe Gölü  Yüksek çözünürlük için tıklayın. Kar, her ne kadar soğuk ve trafik kaosunu beraberinde getirse de, gene de görünce hemen…

OCAK AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

Yepyeni bir yılın yepyeni bir Açık Bilim sayısında daha karşınızdayız. 2013 yılının, herkese bol yıldızlı, ışık kirliliğinden ve hava muhalefetinden uzak gözlemler getirmesi dileğiyle.

RICHARD FEYNMAN: ÇİÇEĞE ÖVGÜ

” Polonyalı ünlü fizikçi Friedrich Houtermans kız arkadaşı ile beraber parkta yıldızların ışığı altında romantik bir yürüyüşe çıkmıştı. Friedrich biraz yorgun, dalgın ve kesinlikle çok gururluydu zira aylardır üzerinde çalıştığı yıldızların nasıl parladığı sorusunu çözmüştü. Kafasından hesaplamalarının tekrar üzerinden geçip çözümünün sağlamasını yaparken kızarkadaşının sözlerini duyup irkildi: – Friedrich, sevgilim bak yıldızlar ne kadar güzel parlıyor değil…

FOSİLLERE YAŞI SORULMAZMIŞ: RADYOKARBON TEKNİĞİ

 Radyoaktivite, karbon testi, ışıma, yarılanma süresi, tanecikler… İlk okuduğunuz anda bu kelimeler arasında anlamlı bir ilişki kuramıyorsunuz belki, ancak bu yazıyı okuduktan sonra her biri hafızanızda birleşerek anlamlı hale gelecek. Hatta edineceğiniz birkaç bilgi ile bir fosilin yaşını bile hesaplayabileceksiniz!

HAYAT KURTARAN BENZERLİKLER: MİMİKRİ

Yeryüzündeki canlı çeşitliliği ve onların birbirleriyle ilişkileri çoğu zaman onu gözleyenler için alabildiğine karmaşık ve etkileyicidir. Haliyle bu karmaşıklığı oluşturan süreçleri anlamak üzere yapılan çalışmalar bizlere oldukça değerli bilgiler sunmaktadır. Bu yazımızda, canlılar arasındaki etkileşimlerden bir hayli ilginç olan mimikri konusuna göz atacağız. Mimikri, bir türün avcılarından kurtulması, çiftleşmesi ve hatta soyunu sürdürebilmesi için diğer…

KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA BİLMECESİ: KORUYALIM AMA NASIL?

Teknoloji hayatımızın her alanına girdikçe her birimiz elbet bir noktasından siber aleme bulaştık ve her an veri üreten kullanıcılar haline geldik. Sosyal medyada hayatlarımıza dair her türlü detayı paylaşmak oldukça sıradan günlük işlerimizden biri haline geldi. Bunun dışında da bilgisayarlarımız, mobil cihazlarımız, tabletlerimizle internette yaptığınız her hareket ya da telekomünikasyon şebekesinden aldığınız her türlü hizmet,…