Aylar: Mayıs 2013

ÇİKOLATA: TANRILARIN YİYECEĞİ

Gusto rehberim, sevgili Ahmet Gürsoy ağabeyim’e… Kakaosu – Çikolata 1500′lerin başı, Aztek İmparatorluğu -Meksika Orta Amerika bölgesini İspanyol kolonisi yapan komutan Hernan Cortez’in subaylarından Bernal Diaz del Castillo, Aztek imparatoru Montezuma ile aynı sofradaydı. Masada çeşit çeşit meyveler, Castillo’nun Kıta Avrupasında görmediği zenginlikteydi. Ama onun ilgisini asıl çeken imparatora altın kupada sunulan içecekti. Hizmetkarlar sürekli…

BU ŞARKI TUTAR

Tüm anakentlerde (metropol) olduğu gibi mesai başlangıç ve bitiş saatleri şehir içi toplu taşıma araçlarını kullanmak yorgun bünyelerin mükemmellik yolunda attığı önemli bir adaptasyon adımıdır. Oturabilenler kitap, dergi ve gazete ile bu eziyeti çekilebilir hale getirmeye çalışırken, ayakta kalanlar yorgun bedenin tüm yükünü kulaklıklarına iletirler. Düzenli ses dalgaları, adını doğru dürüst telafuz edemediğimiz işitme korteksi,…

Filmler Neden Cuma Günleri Vizyona Girer?

Yıl 1995. Soyadıyla piyasaya çıkmaya karar veren Fergan Mirkelam, İskender Paydaş’ın düzenlediği Her Gece şarkısıyla Türk pop müzik listelerine bomba gibi girer(1). Sadece müzik piyasasına girmekle kalmaz; Umur Turagay’ın yönettiği klipte bir cadde boyunca önce yürüyen, sonra koşan –ve bu yüzden Koşan Adam olarak anılmaya başlayan- Mirkelam’ın pantolonu da meşhur olur. Bir süre sonra “Erkek…

ÜÇ AŞAĞI BEŞ YUKARI: FERMİ TAHMİN SANATI

Dünyanın ilk atom bombası 16 Temmuz 1945 sabahı şafak sökmeden hemen önce, ABD’de bir çölün ortasında patlatıldı. Sabahın alacakaranlığını birdenbire aydınlatan korkunç patlamanın ürettiği olağanüstü enerji ile aniden ısınan hava, dışarıdaki soğuk havada hızla ilerleyen bir şok dalgası oluşturmuştu. Denemeyi izleyen asker ve bilimci grubunun içindeki ünlü fizikçi Enrico Fermi, avucunda tuttuğu kağıt kırpıntılarıyla şok…

OTİZM, ATALARIMIZA FAYDA SAĞLAMIŞ OLABİLİR Mİ?

Raymond: 82, 82, 82. Charlie: 82 ne? Raymond: Kürdanlar. Charlie: Orada 82 kürdandan çok daha fazlası var Ray. Raymond: Toplam 246 tane. Charlie: Kaç tane? Sally Dibbs: 250. Charlie: Çok yakın. Sally Dibbs: Kutuda 4 tane kalmış. Bir neslin otizm ve otistik spektrum bozuklukları (OSB) ile tanıştığı filmdir Yağmur Adam (Rain Man). Sosyal etkileşim bozuklukları,…

ANTİK ÇAĞLARDAN GELEN KORKULU BİR RÜYA: KUDUZ

  Sokakta  her gördüğüm  kedi köpeği sevmeye çalışan bir çocuk olarak, kuduz kelimesini ilk defa beni başıboş hayvanlardan uzaklaştırmak isteyen anne babamın tembihleri sırasında duymuştum. “Sokak köpeklerini sevme, ısırırlar, kuduz olursun!“ Bu uyarıya rağmen, kuduz hastalığının tam ne olduğu çocuk kafasıyla pek de algılayabildiğim birşey değildi doğrusu. Sonraları, ilkokulda okuduğum bir öykü kitabında denk geldiğim, Kuduz…

Kuantum mekaniğinden gelen kötü kokular

Geçenlerde burnumuzun değişik maddelerin kokularını nasıl aldığına dair yeni bir araştırma yayınlanınca koku duyumuz haberlere düştü. Diğer duyularımız —yani görme, işitme, dokunma ve tat— iyice anlaşıldı ama kokunun mekanizması esrarını hâlâ koruyor. Her bir molekülün ayrı bir şekli var: Molekülde ne kadar atom varsa şekli o kadar karmaşıklaşabilir. Moleküllerin muhtemel şekilleri saymakla bitmez ve genelde…

APARTMAN ÇOCUĞU OLMAK

Her canlının doğada yaşamayı tercih ettiği, uyum sağladığı, beslendiği, ürediği  yani hayatta kalabildiği yerler vardır. Bu alanlara bilimsel litaratürde “habitat” denir. Örneğin balıkların habitatı göller, nehirler, okyanuslar veya denizlerken, bir filin habitatı Afrika bozkırları, bir bülbülün habitatı altın kafes, farenin habitatı ise evinizin bodrum katı olabilir. Hoşunuza gitse de gitmese de bilimsel sınıflandırmada hayvanlar alemi…

HER ŞEYİN ÖZÜ MADDEDİR: MATERYALİZM

  İstediğince yalın görünsün göze Kuşkuyla bakın en küçük olaya bile! Sınayın gerekli olup olmadığını, Hele “alışılagelmiş” türden ise! Açıkça istiyoruz şunu sizden: Sakın doğal bulmayın hep alışılageleni! Çünkü artık hiçbir şeye doğal denmemeli; Şu kanlı kargaşanın, şu düzenli geçinen düzensizliğin, serserice başına buyrukluğun ve insanla ilintisini yitirmiş insanlığın egemen olduğu dönemlerde kimse demesin: Doğaldır…

NASA UZAY YOLU’NA MI HAZIRLANIYOR?

Açık Bilim okuru Caner Telimenli, NASA’nın EagleWorks laboratuvarında bir “büküm motoru” (warp drive), yani Uzay Yolu dizisindeki Yıldız Gemisi Atılgan gibi uzayın yapısını bükerek hızlanma sağlayan ışıktan hızlı motorlar üzerinde çalışıldığına dair söylentilerin doğru olup olmadığını sormuş. NASA web sayfalarında büküm motoru ile ilgili pek fazla doğrudan bilgi bulamıyoruz. Bir süre önce NASA Glenn Araştırma…

KEREM KAYNAR NEDEN YEMEK YAZILARI YAZIYOR?

“İbretlik bir hayat öyküsü…” (New York Times) “Trendleri iyi yakalamayı bilen bir yazarın trajikomik öyküsü.” (Oprah Winfrey) “O biiiiiiiiiiir makine mühendisi” (Beyazıt Öztürk) “Yazısını hep geç gönderir ama -tanırım iyi çocuktur-” (Tevfik Uyar) “Kaçak giriş: [ ]  arasındaki yorumlar Kerem Kaynar’ın yazı ile ilgili yorumlarıdır! “ – (Kerem Kaynar)   Bir süredir davranış bilimlerinde ve…

YÜZEY GERİLİMİ

Bu sayımızda, ayın fotoğrafı köşemizde, yüzey gerilimi sayesinde bozulmadan su yüzeyinde kalan bir su damlacığı var.  Fotoğraf: Cüneyt Özdaş Makine: Canon 7D Lens: Canon MP-E 65mm lens, Yardımcı Ekipman: Canon MT-24EX flaş, Ev yapımı flaş difüzörü Yüksek çözünürlük için tıklayın. Suyun üzerinde, su damlalarını kısa süreli de olsa yüzdürebileceğinizi biliyor muydunuz? Eğer suya çok az miktarda deterjan ekler ve bu deterjanlı…

MAYIS AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

Yeni bir açık bilim sayısının gökyüzü rehberinden herkese selamlar. Yaz mevsiminin kendini hissettirmesiyle beraber açık gece sayısı iyiden iyiye arttı. Bu durum daha çok yıldız daha çok gözlem demektir. Bakalım bu ay neler oluyor. İyi okumalar. Merkür, Venüs ve Mars Dünyamızın karasal kankaları bu ay Güneş’e yakın olduklarından dolayı gözlenemeyecekler. Dünyanın da dahil olduğu bu…

Murmansk Işığından D Vitaminine

Murman, Saami dilinde yeryüzünün kenarı demektir. Evet, orada kendi halinde bir şehir var; adı Murmansk. Sovyetler Birliği’nin kahraman şehirlerinden biri, I. Dünya Savaşı’nda müttefik ülkelerden gelen yardımı karşılamak amacıyla bir liman şehri olarak kurulmuş. 1942’de Alman bombardımanıyla neredeyse yok edilmiş ancak destekle yeniden toparlanmış. Daha da ileri giderek ilk buzlanmaya karşı dayanıklı petrol platformuna ev…

SONSUZLUĞU SAY(AMA)MAK 2: SORULARIN CEVAPLARI VE ÖTESİ

Geçen sayıda günlük sonsuzluk algımızın bizi yanılttığından, matematiksel olarak sonsuzluk kavramının ne olduğundan bahsetmiştik. Yazının sonunda da meraklı okura bazı sorular vardı. Bu yazıda bu soruların cevaplarını, ve matematiksel olarak sonsuzluk kavramına dair biraz daha ipucu bulacaksınız. Öncelikle temel kavramları hatırlamakta fayda var: 1      Sonsuzluk kavramı (sonlu olmayan) kümelerin ne kadar eleman içerdikleriyle ilgili bir…

ASTRONOM VE ASTROFİZİKÇİLERİN RÜYA TAKIMI “İLK 11” – BÖLÜM I

Belki 30 yıldır futbol izliyor, en az 20 yıldır okuyor ve 10 yıldır da astronomi ve astrofizikle ilgileniyorum. Bu iki ilgi alanım zaman içinde ilginin de ötesine geçip tutkularım oldu. Artık bir profesyonel olarak da içerisinde yer aldığım astronomi ve astrofizik alanına bir de diğer tutkum futbolun gözüyle bakayım dedim. Astronom ve astrofizikçilerden bir futbol…

DOĞADAN BİLİME YENİ BİR İLHAM: ÖRÜMCEK AĞLARI

Son yıllarda büyük ivme kazanan nanobilim sayesinde malzeme bilimi de büyük adımlar atmaya başladı ve akıllı malzemeler de yavaş yavaş eski türdeşlerinin yerini almaya başladı. İşte bu akıllı malzemelerin çok önemli bir kolunu doğadan esinlenilen, biyomimetik dalının da konularından birisi olan yapay malzemeler oluşturuyor. Sineğin kendini her daim temiz tutabilen kanadından köpekbalığının düşük sürtünme katsayısına…