Aylar: Temmuz 2013

#DİRENTRPV1

Biz söylemiştik Mayıs sayımızdaki “Apartman Çocuğu Olmak” başlıklı yazıda söylemiştik: Şehirlerde büyüyen ve yaşayan insanların şizofreni gibi ruhsal rahatsızlıklara yakalanma riskleri kırsal kesimdeki insanlara göre daha fazla. Beynin şiddet ve öfke içerikli davranışlarla ilişkilendirilen amigdala bölgesindeki etkinliğin kontrolü, şehir hayatına bağlı faktörlerden dolayı kayboluyor. Şehir planlamaları bu ayrıntı göz önüne alınarak yapılmalı. Daha fazla yeşil,…

ÇIĞLAR, DEPREMLER, DEVRIMLER: KARMAŞIK SİSTEMLER VE GEZİ PARKI

Mayıs sonunda başlayan Gezi Parkı Hareketi kısa zamanda bütün ülkeye yayılan bir protesto zinciri haline dönüştü. Milyonlarca insan sokağa çıktı. Polisin şiddetli cevabı sonucunda dört kişi hayatını kaybetti, on bir kişinin bir gözü kör oldu, 60’ı ağır olmak üzere en az 7832 insan yaralandı. Bu satırları yazdığım sırada Gezi Parkı dışında ülke çapında çeşitli barışçı…

Ağaç Ölürse Herkes Ölür!

Toprağa su yürür… Toprağa yalın ayak. Ve insan elbet bir gün anlayacak: Toprak insanın. Toprak da yalın ayak. Tevfik Uyar   Tarih: 2250, Yer: Zamonia’da Bir Okul Öğretici sınıfın kapısında belirince az önce gürültülü bir şekilde yaramazlık yapan on iki çocuk bir anda susuverdi. “Varkalım Tarihi” dersi öğretmeni Aldebaran Sorgun biraz bekledikten ve sınıfı süzdükten…

OTORİTEYE İTAAT VE ÖTEKİLEŞTİRME

Haziran ayı başından beri ülke olarak çok ilginç, bir o kadar da adrenalin dolu günler yaşıyoruz. Onbinlerce insan bireysel özgürlük arayışıyla sokaklara dökülüp, barışçıl yöntemlerle protesto hakkını kullanmaya çalışırken orantısız bir polis müdahalesi ile gaza boğuluyor, dövülüyor, basınçlı su ile püskürtülüyor, bazen gözlerinden ve hatta canlarından oluyorlar. Sahilde durduk yerden saçından sürüklenen genç kızlardan, tekerlekli…

Ökaryotlar kulübüne giremeyen bakteri

Bilimsel çalışmaların olumsuz sonuçları da bilime katkı sağlar. Bu yazıda da böyle bir sonuçtan bahsediliyor. Dr Roli Roberts, editörlüğünü yaptığı PLOS Biology dergisinde yayınlanan bir araştırmayı tanıtıyor ve sonuçlarını tartışıyor. Lisede öğrettikleri üzere hücre hayatının iki şekli vardır: Prokaryot (bakteriler ve arkea) veya ökaryot (geri kalanımız: karıncayiyenler, amipler, kayısılar vs.). Prokaryotik hücreler açık bir ofis…

LABORATUVARDAN YARALARIN ÜZERİNE: YAPAY DERİ

Leeloo’yu hatırlıyor musunuz Ocak 2013 sayımızdan? Doku mühendisliğinin temel fikirlerine ve uygulama alanlarına çok kısaca değinmiştik Leeloo’dan bahsederken. Bu yazımızda ise vücudumuzun en büyük organı konusunda doku mühendisliğinin neler yaptığına bakmaya çalışacağız. Deri ya da cilt, insan ve hayvan bedeninin üstünü kaplayan çok katmanlı bir yapı olup vücudun en büyük organı. Ağırlığı yetişkin bir insanda…

BAK OĞLUM, BUNA DNA DERLER

1962 yılının Nobel Tıp Ödülü, 1953 yılında DNA molekülünün yapısını keşfeden 3 bilim insanı tarafından paylaşılmıştı: James Watson (d. 1928), Francis Crick (1916–2004), and Maurice Wilkins (1916–2004). (Nobel ödülleri, sadece hayattaki bilim insanlarına verildiği için, Wilkins’in ekip arkadaşı Rosalind Franklin (1920-1958) ne yazık ki ödüle ortak olamadı. Zira ödül tarihinden kısa bir süre önce, 37 yaşında kansere…

PARMAK İZLERİNE NANOTEKNOLOJİK ÇÖZÜM!

Yakın geçmişte hayatımıza girmiş olan cep telefonları teknoloji ilerledikçe kabuk değiştirmeye devam ediyor. Bununla birlikte, artık hayatlarımızın bir parçası haline geldikleri için hepimiz ister istemez taşınabilir telefonlar ile ilgili teknolojik gelişmeleri takip etmeye başladık. Bildiğiniz üzere son süreçte cep telefonları, bünyelerine sürekli güncellenen işletim sistemlerinin de dahil edilmesiyle birlikte akıllı telefon olarak adlandırılmaya başlandılar ve…

50. YILINDA BİR RASATHANE: AUKR

  Yeni ve vefa örneği adıyla “Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi” bu yıl 50. yılını kutluyor. Bir kurumun, 50. yılı olması, 50 yıl boyunca astronom yetiştirmiş olması ve halen çalışmaya devam ediyor olması gerçekten ülkemiz için saygı duyulası bir başarıdır. Özellikle toplumumuzdaki temel bilimlere karşı olan umursamazlığın gölgesinde AUKR’nin verdiği mücadele okumaya değer. Her Zaman “Önce…

MÜZİĞİ GÖRMEK

Bu sayımızda, ayın fotoğrafı köşemizde, bir müzik CDsi üzerindeki dijital bilgiye yakından bakıyoruz.    Fotoğraf: Cüneyt Özdaş Makine: Canon 7D Yardımcı Ekipman: Hobi mikroskobu Yüksek çözünürlük için tıklayın. Yukarıda gördüğünüz  fotoğrafta bir müzik CDsi üzerindeki dijital verinin CD üzerindeki çukurlar aracılığı ile nasıl saklandığını görüyoruz. Açık renkte görülen alanlar 600 nm (nanometre) genişlikte ve 100 nm derinlikteki küçük çukurlardan…

ASTRONOM VE ASTROFİZİKÇİLERİN RÜYA TAKIMI “TEKNİK KADRO” – BÖLÜM II

Geçen aydan devam Yedekler Kaleci, 12. Aristarchus (Yunanistan) Evrenin merkezinin Yer değil, Güneş olması gerektiğini ilk öneren kişi Samos’lu Aristarchus’tur. M.Ö. 3. yüzyılda yaşamış bu bilge, modern Güneş merkezli evren yaklaşımının kurucusu as kalecimiz Copernicus’un yedeği olmak için tecrübesiyle de biçilmiş kaftandır. Yedek kalecimiz, arkasında bıraktığı matematiksel çalışmaları ile çizgi kaleciliğini, geometri çalışmaları ile alanın…

SAYILAR TEORİSİNDE HEYECAN VERİCİ GELİŞME

Sayılar teorisi hepimizin ilk tutkusu, ilk göz ağrısıdır. 10 sene önce matematik okumaya ilk başladığımda, hemen hemen her genç matematikçi adayı gibi ben de sayılar teorisi çalışmak için yola çıktım. Oysa bu alanın temel yöntemlerini, problemlerini bile bilmiyordum. Konuya dair neredeyse hiç bir bilgim yoktu ama liseden beri adını bildiğim matematikçiler hep bu alanda çalışmışlardı,…

TEMMUZ AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

Mayıs ayı sonu itibariyle ülkemizdeki gaz miktarının artışı gökyüzümüzü kapatarak bir süre salim kafa ile gözlem yapmamızı engellese de umudun hala göklerde bir yerlerde olduğunu hatırlayarak rehberimize devam edelim. Gökyüzü rehberinizin gösterdiği yolların daima açık olması dileğiyle. Merkür Güneşe yakın olan Merkür gezegeni bu ay gözlenemeyecek. Venüs Ay ortasına kadar ufuktan yükselmesiyle ve sonrasında alçalmaya…

Yaşayan, Biyolojik Işık: Biyolüminesans

Gecenin karanlığında denizden yükselen garip mavi ışıklar eski Yunanlılara göre yıldırımlar ile aynı doğaya sahipti. Zeus’un yıldırımlarına inananlar bir yana çoğu, bu yıldırımların bulutlarda meydana gelen patlamalar sırasında oluştuğuna inanıyordu. Denizden yükselen bu mavi ışıklar elektrik ile haşır neşir bir hayat süren Benjamin Franklin’in de dikkatini çekti. Başta bu ışıkların elektriksel etkileşimlerden meydana geldiğini düşündüyse…

KİTAB-ÜL HİYEL

Kitab-ül Hiyel İhsan Oktay Anar İletişim Yayınları, 1996 Size hepimizin yakından tanıdığı yazar İhsan Oktay Anar’ın 1996 tarihli ikinci kitabını bir mühendisin gözünden tanıtmak istiyorum: Kitab-ül Hiyel ya da günümüz Türkçesine kelimesi kelimesine çevirirsek Hileler Kitabı. Aslında gerçek tercümesi Mekanik Kitabı’na denk geliyor ve sanırım bu ikili anlam durumu mekanik biliminin eski İslam alimlerinin gözünde…