Deneme

ÇEVİRİ

YÜKSELEN SICAKLIKLAR VE SITMA

Değişen iklim şartları birçok insanın hayatını dolaylı olarak tehdit ediyor. Bazen bize yarar sağlayan canlıları vuruyor, bazen de bize zararlı canlılara yarar sağlıyor. Buna dair son bir örneğin haberini Volkan Keklik dergimiz için tercüme etti. Doğu Afrika ve Güney Amerika’nın tropik dağlık bölgelerindeki düşük sıcaklıklar sivrisinekle yayılan sıtma gibi hastalıkları tarih boyunca uzak tuttu. Howard…

Disiplinler Neden Önemini Yitiriyor?

Disiplinler giderek daha mı önemsiz hale geliyorlar? Bence öyle. Bugünlerde üniversiteler, bilginin inşasında disiplin merkezli sıkı bir işleyişi giderek terk etmeye başladılar. Geçmişte de akademik yapılarını organize etmede farklı farklı yollar deneyen bir takım üniversiteler oldu. Mesela bunlardan birisi İngiltere’deki Sussex Üniversitesi. Bir ara teşkilatlanmasını “Çalışma Okulları” olarak düzenleyen üniversitede öğrenciler disiplinlerarası öğrenim ortamından epey…

Gen tedavisi, görüşü geri kazandırabilir mi?

Gen tedavisi genişleyen bir araştırma alanı ancak bu araştırmaları tedaviye dönüştürmenin önünde birçok engel mevcut. İngiltere’de sağlık araştırmalarına maddi destek veren önemli vakıflardan biri olan Wellcome Trust’ın HICF adlı fonunca desteklenen önemli bir araştırmanın duyurusunun tercümesini ilginize sunuyorum. Koroidermi elli bin ilâ yüz binde bir insanı etkileyen ırsi bir körlük türü. Az görülen bir hastalık…

BİRA TADINI ALABİLEN ROBOTLAR MI?

Araştırmacılar, elektronik bir dil kullanarak tatları farklı biraları birbirinden ayırt etmeyi başardılar. Food Chemistry dergisinde yayınlanan bu buluş, denemelerin %82’sinde olumlu sonuç verdi. Bira, dünya üzerindeki en eski ve en çok tüketilen alkollü içecektir. Şimdilerde, Barselona Otonom Üniversitesi’nde görevli bilim adamları, insanların tat alma duyusunu temel alarak elektronik dil adı verilen bir sistem geliştirdiler. Analiz…

ISON’UN GÜNEŞE YOLCULUĞU: METEOR YAĞMURU OLACAK MI?

21 Eylül 2013 tarihinde, Rusya’da bulunan International Scientific Optical Network (ISON) kurumu C/2012 S1 ismini verdikleri kuyrukluyıldızı keşfettiler (Aynı zamanda bu kuyrukluyıldız sadece ISON olarak anıldı). ISON Oort bulutundan gelen ve hiperbolik yörüngeye sahip bir kuyrukluyıldızdır. ISON “sungrazing” kuyrukluyıldız olarak sınıflandırılmıştır. Bu, Güneşe çok fazla yaklaşacağı anlamına geliyor. 28 Kasım’da Güneş’e en yakın noktası olan…

Galaxy Zoo 2: GÖNÜLLÜ BİLİM ADAMLARININ DÖNÜŞÜ

Sloan Digital Sky Survey (SDSS) ile, 2000 yılından beri, gökyüzünün %35’inin görüntülerini ve tayfsal verilerini alarak sayısı 1 milyonu geçen galasi gözlemi yapılmaktadır. Bu büyük sayı galaksi popülasyonunun istatistiksel analizi için büyük avantaj sağlamaktadır. Örneğin, spiral galaksiler ile eliptik galaksilerin bulunma frekanslarının hesaplanması ile galaksilerin nasıl evrildiğini anlayabiliriz. Fakat bu kadar büyük veri seti nasıl…

Ökaryotlar kulübüne giremeyen bakteri

Bilimsel çalışmaların olumsuz sonuçları da bilime katkı sağlar. Bu yazıda da böyle bir sonuçtan bahsediliyor. Dr Roli Roberts, editörlüğünü yaptığı PLOS Biology dergisinde yayınlanan bir araştırmayı tanıtıyor ve sonuçlarını tartışıyor. Lisede öğrettikleri üzere hücre hayatının iki şekli vardır: Prokaryot (bakteriler ve arkea) veya ökaryot (geri kalanımız: karıncayiyenler, amipler, kayısılar vs.). Prokaryotik hücreler açık bir ofis…

Kuantum mekaniğinden gelen kötü kokular

Geçenlerde burnumuzun değişik maddelerin kokularını nasıl aldığına dair yeni bir araştırma yayınlanınca koku duyumuz haberlere düştü. Diğer duyularımız —yani görme, işitme, dokunma ve tat— iyice anlaşıldı ama kokunun mekanizması esrarını hâlâ koruyor. Her bir molekülün ayrı bir şekli var: Molekülde ne kadar atom varsa şekli o kadar karmaşıklaşabilir. Moleküllerin muhtemel şekilleri saymakla bitmez ve genelde…

Genleri isimlendirirken

Audrey Nailor’un aşağıdaki yazısı İngiltere’deki Wellcome Trust’un 2012 yılı bilimsel yazı yarışmasının finallerine seçilmişti. Ucuz Randevu. TıraşlıBebek. TenekeAdam. Groucho Marx. Sıyrık Deli. Düş Geber. Daha Ölmedim. Methüselah. Ether-a-go-go. Kirpi. Antarktikalı Scott. Hıristiyan mitolojisinde, hayvanlara, en azından “gökteki kuşlara ve kırdaki hayvanlara” isimlerini Adem vermiş, daha zor olan deniz memelilerini, dinozorları ve platipüsleri ise herhalde Havva’ya…

YARDIMCI NİNELER VE MENOPOZDAKİ KATİL BALİNALAR

İnsanlar, hayvanlar alemindeki diğer canlılara göre daha tuhaf özelliklere sahipler. Bunlardan biri de menopoz.  40 yaş civarına gelince, kadınlar çocuk yapma yetilerini kaybediyorlar, ama menopoza girdikten sonra yıllarca yaşamlarını sürdürüyorlar.  Evrimsel açıdan, bu durumda sormamız gereken bir soru var: Genlerini bir sonraki nesile geçirme yetisini kaybeden bir canlının daha uzun yıllar yaşamını sürdürebilmesinin nedeni nedir?…