ASTRONOMİ

BİLİM ARASI #9: GÜNEŞ SİSTEMİMİZDEKİ YABANCI

19 Ekim’de, yani bundan hemen hemen 1 ay önce, Hawaii Üniversitesi’nde heyecanlı bir şey oldu. NASA tarafından finanse edilen ve görevi Dünya yakınlarındaki asteroid ve kuyrukluyıldızları izlemek olan Pan-STARRS1 teleskobu ekibi, daha önce hiç bilmedikleri bir cisim keşfettiklerini fark ettiler. O sıralarda Dünya’dan 30 milyon kilometre uzaklıkta olan cismin ne idüğü belirsizdi. Bir kuyrukluyıldız mı?…

Astrolojinin Bilimle İmtihanı: Yıldızlar Size Ne Söylemiyor?

Astrolojinin Bilimle İmtihanı Tevfik Uyar Kırmızı Kedi, İstanbul, 2015 236 s., kaynakça İlk kez bir astronomla tanışmam dört ya da beş yıl önceydi sanırım. Oğlumun su topu antrenmanında yanımda oturan beyefendiyle ile hoş beş ederken o klasik soruyu sordum: “Mesleğiniz neydi?”. Astronomi bölümünde profesör olduğunu duyunca kafamdan kırmızı cüceler, güneş patlamaları, süpernovalar ile ilgili sormak…

Geleceğe Yön Veren Proje: Rosetta

Rosetta Projesi prestijli bilim dergisi “Science” tarafından 2014 yılının en büyük bilimsel başarısı olarak seçildi. Beklenen bir gelişmeydi bu. Ne de olsa insanlık tarihinde ilk defa bir kuyruklu yıldıza temas edilmiş, Güneş Sistemi’nin oluşması ve canlılığın başlangıcına dair bugüne kadar cevabı verilememiş soruların en azından bir kısmının cevaplandırılabilmesinin yolu açılmıştı. Geçtiğimiz ayki Açık Bilim sayısında Rosetta’nın…

KOZMOS: BİR UZAY-ZAMAN MACERASI

“Bilim, bilgi ve cehaletin sınırında ilerler. Biz bilmediklerimizi itiraf etmekten korkmuyoruz; bunda utanılacak bir şey yok. Utanılacak tek şey, tüm cevapları biliyormuş gibi davranmamızdır.”  Neil deGrasse Tyson, Kozmos Belgeseli’nden Sonunda televizyon izlemek için bir nedenimiz var. 1980’lerin Carl Sagan tarafından sunulan unutulmaz belgeseli Kozmos (orijinal adıyla Cosmos) tekrar ekranlarda. Bu sefer Carl Sagan’ın koltuğunu günümüzün…

Ne bu Nebulalar?

Bu ay size tek bir kare içerisinde birçok bulutsu (nebula) getirdim. Avcı (Orion) Takımyıldızı’ndaki avcının kemeri ve kılıcını içeren bu fotoğrafta 22 tane ilginç gök cismi var. En belli başlı 4 tanesini soldan sayarsak: Alev bulutsusu  (NGC 2024) Atbaşı bulutsusu (Barnard 33) Koşan Adam bulutsusu (NGC 1973, NGC 1975 ve NGC 1977) Avcı (Orion) bulutsusu…

Müjde, Nurtopu Gibi Bir Uydunuz Oldu!

– “Peki büyükanne, senin gözlerin neden bu kadar büyük?” – “Seni daha iyi görebilmek için.” Kırmızı Başlıklı Kız Masalı’ndan Ay… Geceleri gökyüzündeki en parlak, en büyük gökcismi… Kendi ekseni çevresindeki dönüş hızıyla Dünya çevresindeki dönüş hızı aynı olduğundan diğer yanını bir türlü göremediğimiz uydumuz… Kimi zaman bizleri büyülemeyi başaran uydumuz aslında kütlesi ve çapıyla başka…

ISON’UN GÜNEŞE YOLCULUĞU: METEOR YAĞMURU OLACAK MI?

21 Eylül 2013 tarihinde, Rusya’da bulunan International Scientific Optical Network (ISON) kurumu C/2012 S1 ismini verdikleri kuyrukluyıldızı keşfettiler (Aynı zamanda bu kuyrukluyıldız sadece ISON olarak anıldı). ISON Oort bulutundan gelen ve hiperbolik yörüngeye sahip bir kuyrukluyıldızdır. ISON “sungrazing” kuyrukluyıldız olarak sınıflandırılmıştır. Bu, Güneşe çok fazla yaklaşacağı anlamına geliyor. 28 Kasım’da Güneş’e en yakın noktası olan…

KASIM AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

Geçtiğimiz ay Ekim Ayı Gökyüzü Rehberini yazacağım vaktin, yıllık iznimin bir kısmını kullanma anına denk gelmesiyle maalesef yazılarımı tamamlayıp yazamadım. Siz okuyucularımdan bu durum için özür diliyor ve Kasım ayı rehberini başlatıyorum. Merkür Güneş’e en yakın gezegen Merkür, Kasım’da ay ortalarına doğru doğu ufkunda Güneş doğmadan hemen önce gözlenebilir. Fakat Güneş’e yakın olmasından dolayı çok…

Galaksi Merkezine Giden Turuncu Çizgi

Bu sayımızda, ayın fotoğrafı köşemizde, Pasifik Okyanusu’nun ortasından,  galaksimiz Samanyolu’na bakıyoruz. Fotoğraf: Cüneyt Özdaş Yer: Mauna Kea Dağı (2800m / 9200ft) Hawaii Makine: Canon 6D Lens: Tamron 24-70mm, f/2.8 Yüksek çözünürlük için tıklayın. Galaksi merkezine giden turuncu çizgi Gökyüzünün yaklaşık 150 derecelik bir kısmını gösteren bu geniş açı fotoğrafda iki ilginç şey var: birincisi merkezi ile birlikte galaksimiz samanyolu, ikincisi…

50. YILINDA BİR RASATHANE: AUKR

  Yeni ve vefa örneği adıyla “Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi” bu yıl 50. yılını kutluyor. Bir kurumun, 50. yılı olması, 50 yıl boyunca astronom yetiştirmiş olması ve halen çalışmaya devam ediyor olması gerçekten ülkemiz için saygı duyulası bir başarıdır. Özellikle toplumumuzdaki temel bilimlere karşı olan umursamazlığın gölgesinde AUKR’nin verdiği mücadele okumaya değer. Her Zaman “Önce…

ASTRONOM VE ASTROFİZİKÇİLERİN RÜYA TAKIMI “TEKNİK KADRO” – BÖLÜM II

Geçen aydan devam Yedekler Kaleci, 12. Aristarchus (Yunanistan) Evrenin merkezinin Yer değil, Güneş olması gerektiğini ilk öneren kişi Samos’lu Aristarchus’tur. M.Ö. 3. yüzyılda yaşamış bu bilge, modern Güneş merkezli evren yaklaşımının kurucusu as kalecimiz Copernicus’un yedeği olmak için tecrübesiyle de biçilmiş kaftandır. Yedek kalecimiz, arkasında bıraktığı matematiksel çalışmaları ile çizgi kaleciliğini, geometri çalışmaları ile alanın…

TÜBİTAK ULUSAL GÖZLEMEVİ – TUG –

  Düşünce olarak temelleri 1960’lı yıllarda atılan, 1983 yılında “Ulusal Gözlemevi Yer Seçimi Güdümlü Projesi” adı altında birleşen farklı üniversitelerden toplam 7 araştırmacı, çalışmaları sonucunda 5 Eylül 1997 yılında resmen Türkiye’nin ulusal gözlemevini açmış oldu. Gözlemevleri atmosfer etkisini en aza indirebilecek şekilde olabildiğince yüksek dağlara yapılmalıdır. “Olabildiğince” kavramının içi ise epey geniş. Çünkü bir gözlemevinin…

MART AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

Mart’ın yaz mevsimine selam çakması fakat bu durumun tamamen bir kandırmaca olduğunu atalarımız uzun yıllar önce belirtmiş (Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır). Bu durum hava açık olursa eğer yapabileceğiniz en iyi gözlemlere bir delalettir. Havanın soğuk ve açık olması atmosferik etkiyi en aza indirir. Dolu dolu bir Mart ayında herkese iyi gözlemler! Merkür Güneşe…

GÖKYÜZÜ ÇOCUKLARINDIR

“Bana oy lazım, çok oy!” Mayıs 2012, Reşadiye – Tokat Berber Murat’ın dükkanından içeri giren İsa öğretmen heyecanlıydı. Koltuğa oturduğu an anlatmaya başlamıştı onu heyecanlandıran şeyi. Berber Murat gülümseyerek dinlerken hocayı bir anda durdu, şakırdattığı makaslarını bir an susturdu ve İsa hoca’ya sordu: – Ya hocam, bu kadar faydalı bir şeyse elbette yardımcı oluruz. Ne…

HERKES İÇİN ASTRONOMİ: GÖKYÜZÜNDE NE GÖRÜYORUZ?

Galaksi tarihiyle ilgili önemli gerçekler, no. 1: “Krikkit gezegenindeki gökyüzünün gece görüntüsü bütün Evrenin en az ilgi çeken manzarasıdır.” Dünya öyle bir gezegen olsaydı ki sürekli bulutlarla kaplı olsaydı, ve bu bulutlar alacalı değil de düz bir görüntü sergileseydi, orada bir şeyler olduğuna kanaat getirip, yine de ne olduğunu keşfetmeye çalışır mıydık? Douglas Adams’ın mizahi…

OCAK AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

Yepyeni bir yılın yepyeni bir Açık Bilim sayısında daha karşınızdayız. 2013 yılının, herkese bol yıldızlı, ışık kirliliğinden ve hava muhalefetinden uzak gözlemler getirmesi dileğiyle.

ARALIK AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

2012 yılının bu son ayında Dünya, Güneş etrafındaki dolanımını bir kez daha tamamlayacak ve 2013 yılına merhaba diyeceğiz. Şimdiden herkese mutlu yıllar, bol yıldızlı yıllar!…

KASIM AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

Herkese merhabalar. Kasımda gözlem başkadır diyerek bu ayın gökyüzü rehberini başlatıyorum. İyi okumalar! Leonid meteor yağmuru Leonidler nispeten daha iyi gözlemlenebilen meteor yağmurlarından biridir. Saatte ortalama 40 meteor gözlenebilir. Leonidler 33 yılda bir maksimum gösterir. Bu maksimumlarda saatte 100’lerce meteor gözlenebilir. En son maksimum 2001 yılında gerçekleşmişti. Meteor yağmuru genellikle 17 ve 18’i arası maksimum…

XVIII. ULUSAL ASTRONOMİ KONGRESİ (UAK) VE ESO TÜRKİYE

Ülkemizde 2 yılda bir farklı şehirlerde düzenlenen Ulusal Astronomi Kongresi (UAK), 2012 yılında 27 Ağustos – 1 Eylül tarihlerinde Malatya’da ve Malatya İnönü Üniversitesinde gerçekleştirildi. Turgut Özal Kongre Merkezi’nde düzenlenen kongreye ülkenin dört bir yanından astronomlar, astrofizikçiler ve astronomiye ilgi duyanlar katıldı. Sadece Türkiye’deki bilim insanlarının yanı sıra yurtdışında akademik hayatlarına devam eden çok önemli…

MARS KEŞİF SEFERLERİNİN KISA TARİHİ

Son olarak (ama kesinlikle sonuncu değil), 26 Kasım 2011’de gönderilen Mars Bilim Laboratuarı ve beraberindeki Curiosity gezgini, 5 Ağustos 2012’de Mars’a başarılı bir iniş yaptı. Bu sayımızdaki başka bir yazıda ayrıntıyla ele alınan Curiosity, elli yıl önce başlayan Mars keşfi seferlerinin son halkası. Bu yazıda daha önceki başarılı ve başarısız Mars seferlerinin kısa, ama tam…