Aylar: Kasım 2013

25. SAYIMIZ VE DOĞUM GÜNÜMÜZ KUTLU OLSUN!

Yeni bir Açık Bilim yılına merhaba! İlk sayımızı 2011 yılı Kasım ayında çıkardığımızda elimizde olan her şey henüz çok yeni, gelecek ise belirsizdi. Bir yola çıkmıştık ve ne kadar zorlu olabileceğini bilmiyorduk. Kulağa çok basit geliyor: “Bir internet dergisi çıkarmak”. Ki öyledir de… Basittir. Çalışan bir içerik yönetim sistemi, eli yüzü düzgün bir tema, bir…

YAZIYOZ BİZ YAAAA

Bir editör ağlıyor, gözleri yaşlı 3 Eylül 2013 – Arkadaşlar geçen ayki sayımız çok güzeldi, okunma rakamlarımız gayet iyi gidiyor. Böyle giderse size söz verdiğimiz gibi maaş + prim uygulamasına geçebiliriz ama şimdilik gönüllülük esasından devam edeceğiz. Sevgili yazarlar, yeni sayı için konularınızı bildirmenizi rica ederim. Ellerinize sağlık şimdiden, sevgilerimle :) 12 Eylül 2013 – Arkadaşlar,…

BİLİMSEL YÖNTEMİ BİR DEDEKTİFİN ÖYKÜLERİNDE BULMAK

Çocukluğumdan beri suç ve dedektif romanları, öyküleri en sevdiğim edebiyat tarzı olmuştur. Beklenmedik bir cinayet, cinayetin etrafında gelişen esrarlı olaylar, olası katiller, okura “Yok artık” dedirten çözümler ve en önemlisi bu çözümleri bulan dedektifler sayısız gece boyunca beni uykumdan etmiştir. Hercule Poirot, C. Auguste Dupin, Miss Marple, Baskerville’li William gibi nice dedektif zihinsel yetenekleri ile…

HAVACILIĞIN SANCILI TARİHİ: PATENT SAVAŞLARI

ABD’li Wilbur ve Orville Wright kardeşler modern havacılığın öncüleri olarak bilinir. Kendileri de zaten alçakgönüllülükten uzak bir şekilde bu durumu açıkça beyan etmişlerdi[1]. Peki her şey gerçekten bu kadar basit miydi? Patentler, teknoloji ve sanayinin ayrılmaz bir parçası. Günümüzde Samsung ve Apple’dan aşina olduğumuz patent savaşları aslında sanayi devriminden beridir meydanda. Edison – Tesla[2] ve…

YIK DUVARLARI ÇOCUK!!

12 Haziran 2013 – İstanbul Koşarken soluk soluğa kalmıştı. köşeyi dönüp de sokağı boş görünce rahatladı. Biraz olsun dinlenebilirdi; kaldırım boyu giden duvarın dibine çöktü ve gözünü kapadı. Havada keskin bir sülfür kokusu vardı, adrenalin ile gerilmiş bedenini rahatlatmaya çalışırken kulağına patlama sesleri geldi. Gözünü açıp seslerin geldiği yöne baktığında gecenin karasını kızıllanmış olarak gördü….

BİLGİSAYAR TARİHİNDE ÇIĞIR AÇAN 10+1 İCAT (3.BÖLÜM)

1970’lere kadar “bilgisayar” dendiğinde sadece kurumların satın alabileceği büyük ve pahalı cihazlar akla geliyordu. Yarı iletken teknolojisindeki gelişmeler sayesinde bilgisayarların fiyatları düşse de, hâlâ bireylerin satın alma gücünün üzerindeydiler. Bilgisayarların “kurumsal yatırım” olarak değil de bireysel bir üretim, eğlence ve iletişim aracı olarak görülmesi nasıl mümkün oldu? En iyi bilim kurgu yazarlarının bile öngöremediği bu…

Müjde, Nurtopu Gibi Bir Uydunuz Oldu!

– “Peki büyükanne, senin gözlerin neden bu kadar büyük?” – “Seni daha iyi görebilmek için.” Kırmızı Başlıklı Kız Masalı’ndan Ay… Geceleri gökyüzündeki en parlak, en büyük gökcismi… Kendi ekseni çevresindeki dönüş hızıyla Dünya çevresindeki dönüş hızı aynı olduğundan diğer yanını bir türlü göremediğimiz uydumuz… Kimi zaman bizleri büyülemeyi başaran uydumuz aslında kütlesi ve çapıyla başka…

DAHİLER KÜÇÜKKEN -3-

“Baran 14 yaşında ve arkadaşları ona Einstein diyor”. Bundan birkaç sene önce Türk Eğitim Vakfı başarılı öğrencilerinden bahsettiği reklamında bu ifadeyi kullanmıştı. Benzer bir şekilde, benim de ilkokuldan beri “Adam Einstein” diye bahsettiğim fizik ve matematikte çok başarılı başka bir arkadaşım var (evet zekilerle takılıyorum). Örnekleri çoğaltmak mümkün; etrafınızda, yahut bir tanıdığın oğlu/kızı da olabilir,…

ISON’UN GÜNEŞE YOLCULUĞU: METEOR YAĞMURU OLACAK MI?

21 Eylül 2013 tarihinde, Rusya’da bulunan International Scientific Optical Network (ISON) kurumu C/2012 S1 ismini verdikleri kuyrukluyıldızı keşfettiler (Aynı zamanda bu kuyrukluyıldız sadece ISON olarak anıldı). ISON Oort bulutundan gelen ve hiperbolik yörüngeye sahip bir kuyrukluyıldızdır. ISON “sungrazing” kuyrukluyıldız olarak sınıflandırılmıştır. Bu, Güneşe çok fazla yaklaşacağı anlamına geliyor. 28 Kasım’da Güneş’e en yakın noktası olan…

DÜŞÜNCE DÜNYASININ GÖLGEDE KALANLARI: KADIN FİLOZOFLAR – I

  İnsan esasen ne erkektir ne de dişi. Cinsiyetin farklı olmasının amacı, cinse özgü biçim farkını oluşturmak olmayıp yalnızca üremeye yarar… ”                                      (Marie Le Jars de Gournay: Kadınlarla Erkeklerin Eşitliği Üzerine)     Bu satırlar, Rönesans döneminin filozoflarından; Marie Le Jars de Gournay’a ait. Bu ismi belki duymamış olabilirsiniz. Gournay, erkek egemen bir dönemde geri…

Thor’un Çekici: Mjöllnir

  Geçtiğimiz şubat ayında ünlü astrofizikçi Neil deGrasse Tyson kişisel Twitter hesabından Thor’un çekicinin 300 milyar fil ağırlığında olması gerektiğini duyurdu ve bir anda bir çok popüler bilim yazarının ilgisini bu konuya çekti. Thursday, İngilizcede perşembe gününü ifade eder. Bugün çoğu dil bilimci bu kelimenin kökeninin “Thor’s Day” olduğunda fikir birliğine varmışlardır; Türkçe karşılığı ise…

CEM YALÇIN YILDIRIM’A COLE ÖDÜLÜ

Boğaziçi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Cem Yalçın Yıldırım çalışma arkadaşları Daniel Goldston (San Jose State Üniverstiesi) ve Janos Pintz (Alfred Renyi Matematik Enstitüsü) ile birlikte ikiz asallar sanısı üzerine yaptığı çalışmalarla sayılar teorisi alanında 2014 Frank Nelson Cole Ödülü’ne  – kısaca Cole ödülü – layık görüldü. Cole ödülü 3 senede bir Amerikan Matematik Cemiyeti tarafından tarafından…

Sıçrayan Arkadaşlar

“Örümcek” ve “sevimli” kelimeleri genelde aynı cümle içinde pek kullanılmaz… Sıçrayıcı örümcekler (jumping spiders) hariç. Bilimsel tasnifte “salticidae” ailesini oluşturan bu örümcekler avlanmak için birçok örümceğin yaptığı gibi kurdukları ağda miskin miskin beklemezler; tam aksine çok atik olan bu örümcekler çevik bacaklarının yardımı ile avlarının üzerlerine atlayarak avlanırlar. Avlarına çaktırmadan yaklaşabilmek ve sıçradıktan sonra tam üstülerine konabilmek…

YAZ GÜLÜM: DİLBİLİMCİYİM BANA GÜVENİN

Başta e-postalarımızda olmak üzere 2006’dan bu yana da Twitter’da bahsetmek (mention) işlevinde gördüğümüz ve çevremizde /et/, /at/ ve hatta İstanbul ağzının yabancı dilin yükünü çok çektiği anlarda /ət/ ve /æt/ gibi sesletimlerle duyduğumuz sembolü her üretimimizde bir Aragonlu tüccar, “her yerdeyim!” diyor. Belki Vikingler gibi uğradığı her deniz mağaralarına işaret koymadılar, “biz buradaydık!” demediler, belki de…

ELEKTROMANYETİK SPEKTRUM BİZE NE ANLATIYOR?

İlkokuldaki bütün sınıfların duvarında bir çizelge asılıdır. Bu çizelgede aylar ardı ardına sıralı, mevsimlerin hangi ayları kapsadığı işaretlidir. Henüz çevresini yeni tanıyan küçük zihinler için de mevsimler renkli figürlerle betimlidir. Siz de ilkokul sıralarıyla henüz yeni tanıştığınızda hangi ayın hangi mevsime denk geldiğini bu çizelgeden öğrendiniz. Karşısına geçip onu anlamaya çalıştınız. Zaman zaman kendinize sordunuz;…

KASIM AYI GÖKYÜZÜ REHBERİ

Geçtiğimiz ay Ekim Ayı Gökyüzü Rehberini yazacağım vaktin, yıllık iznimin bir kısmını kullanma anına denk gelmesiyle maalesef yazılarımı tamamlayıp yazamadım. Siz okuyucularımdan bu durum için özür diliyor ve Kasım ayı rehberini başlatıyorum. Merkür Güneş’e en yakın gezegen Merkür, Kasım’da ay ortalarına doğru doğu ufkunda Güneş doğmadan hemen önce gözlenebilir. Fakat Güneş’e yakın olmasından dolayı çok…