Author

About the Author
Tampere Üniversitesi'nde doktora sonrası araştırmacı olarak mitokondri hastalıklarını genetik yöntemlerle inceliyor. Daha önce de Japonya'daki RIKEN Beyin Bilimleri Enstitüsü'nde sinir hücrelerinin uzantılarının oluşumundaki ırsi etmenleri inceleyerek Saitama Üniversitesi'nden doktora almıştı. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Bornova Anadolu Lisesi mezunu.

Antibiyotiğin fazlası zarar

Tıp fakültesinde özellikle bulaşıcı hastalıklar uzmanlarının vurguladığı bir konuydu: Antibiyotik kullanımı ciddi bir işti. Herhangi bir durumda antibiyotik kullanılıp kullanılmayacağı, kullanılacaksa hangisinin tercih edileceği dikkatle değerlendirilmeli, bu karar bir kere  verildi mi de ciddiyetle, sonuna dek uygulanmalıydı. Hocaların bunları vurgulamasındaki sebep, gerçekte tam da aksine, antibiyotiklerin hastalara pek düşünmeden verilmesi, verildikten sonra da kullanılıp kullanılmadığının…

Prof. Dr. Aslıhan Tolun ile insan genetiği çalışmaları üzerine

Açık Bilim Cepyayını’nda bu ayki konuğumuz Prof. Dr. Aslıhan Tolun. Prof. Dr. Tolun, 1982’den bu yana Boğaziçi Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nde araştırmalarını sürdürüyor. 1984 yılında TÜBİTAK teşvik ödülünü kazanan Tolun, daha önce Türkiye Bilimler Akademisi üyesiyken 2011 Aralığından bu yana Bilim Akademisi üyesi. Kendisine söyleşi için yeniden teşekkür ederiz. Notlar Bu yayında odaklandığımız…

Kim bu Dr. Karl?

Açık Bilim artık her hafta “Dr. Karl ile Bilim Sohbetleri” sunacak. İyi ama kim bu Dr. Karl?! Avustralya radyolarının sıkı takipçisi olmadığımdan Dr. Karl Kruszelnicki ile BBC yayınlarından tanışmıştım. Dinleyecek yeni bilim programları arıyordum BBC sitesinde, Dr. Karl’ınkini de bir denedim. İngiltere’de sabahın üçünde yayınlanan bu programa Avustralya’dan bağlanan Dr. Karl, telefonla gelen bilim sorularını…

Somon ölüsünden alınan ders

Her sonbahar Nobel ödüllerinin açıklanmaya başlanmasından önce, mizahi Ig Nobel ödülleri verilir. Bu ödüllerin konusu “önce güldüren, sonra düşündüren” araştırmalardır: İlk duyulduğunda araştırma biraz komik gelse de, incelendiğinde altında bir mantık yattığı anlaşılır. Meselâ bu sene ölü bir somon balığının (Salmo salar, Şekil 1) beyninin etkinliğini araştıran ekip, sinirbilim alanındaki ödülün sahibi oldu. Böylelikle Harvard…

Kendimizi anlamaya bir adım daha yaklaştık

Eşim sağolsun, Kiril harflerine bir hayli aşinayım. Yavaş da olsa gördüğümü doğru telaffuz ediyorum ama bu sırada birkaç kelime dışında hiçbir şeyi anlamıyorum, çünkü Rusça bilmiyorum. Kalıtım bilgimize bakışımız biraz buna benziyor. Hangi maddeden yapıldığını, bilgiyi nasıl kodladığını artık biliyoruz. Hatta o kodun tamamını 1990’lardan 2003’e kadar çalışarak ortaya çıkarmış, harf harf dizmiştik bile. Ama…

Kirlenmek güzel midir?

Kırdaki toz-topraklı hayatın aksine, şehirlerde börtü-böcekten uzak, temiz apartman dairelerinde mikroplara, asalak canlılara muhtemelen daha az maruz kalıyoruz. Bu daha temiz yaşantının genelde daha sağlıklı olduğunu söyleyebiliriz. Ama son zamanlarda araştırmacılar hijyenin de fazlasının zarar olduğunu düşünerek yeni çalışmalar yapıyor. Kirin, pasın ne yararı olabilir? Bunun cevabı, bağışıklık sistemimizin kendini etrafımızdaki hastalık yapıcı canlılara karşı…

Çamlarda süpernova izleri mi var?

Japon ekibin izini ağaç halkalarında bulduğu kozmik bir olayın niteliğini, ABD’den astronomi meraklısı öğrenci mi buldu? Daha ilkokulda öğretildiği üzere, ağaçların yatay kesitlerine baktığımızda, her biri bir yılda oluşmuş iç içe halkalar görürüz. Uzmanlar bir yöredeki ağaçların halkalarının sırasını ve genişliklerini dikkatle inceleyerek her bir halkanın tam olarak hangi yılda oluştuğunu bulabilir (Şekil 1). Japonya’nın…

Kuşku tüccarları

Merchants of Doubt (Kuşku Tüccarları) Naomi Oreskes ve Erik Conway Bloomsbury Press, New York 355 sayfa, kaynakça, dizin Geçen şubat ayında Amerikalı muhafazakâr düşünce kuruluşu Heartland Enstitüsü’nün bazı iç yazışmaları kamuoyuna sızdırıldı. Bu belgelere göre birkaç kişisel veya kurumsal bağışçı tarafından desteklenen Heartland, küresel ısınma inkârcılarına maddi destek sağlıyordu. Meselâ, Craig Idso adlı küresel ısınma…

KAZAKİSTAN’DA VEBA

Hasta sıçanlardan pireler yoluyla insanlara geçen veba hastalığını unutmuş gibiyiz, ancak bu hastalık dünyanın bazı yerlerinde hâlâ görülüyor. Yazar Penny Bailey, İngiliz sağlık vakfı Wellcome Trust desteğiyle vebayı Kazakistan’da inceleyen ekibin araştırmalarını sunuyor. Batı’da “kara ölüm”ü Ortaçağ Avrupası’nın görüntüleriyle hatırlarız: Bir zamanların meşgul caddelerinin ancak bir veba arabasının ziliyle bozulan garip sessizliği… Veba bulaşmış evlerin…

Dr. Salih Özçubukçu ile kimya araştırmalarına dair

Cepyayınımızın bu ayki konuğu, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kimya Bölümü öğretim üyesi Y. Doç. Dr. Salih Özçubukçu. Salih, geçen nisan ayından bu yana ODTÜ’de kendi laboratuvarında çalışıyor. Kendisi ile hem nükleer atıkların ayrıştırılmasına yönelik araştırmaları, hem de popüler bilim çalışmaları üzerine söyleştik. Kendisine söyleşi için bir kez daha teşekkür ederiz. Notlar Bahsi geçen makale: Salih…

Bazı yapraklar yine kırmızı?

Çoğu bitki yeşildir, çünkü bitkiler klorofil adlı yeşil bir yapı sayesinde güneş ışınlarını yakalayarak besin üretiminde kullanır. Ama bazı yapraklar kırmızıdır. Yeni Zelandalı iki bilim adamı, Kevin Gould ve Nigel Perry, bunun sebeplerinden birini ortaya çıkarmışa benziyor. Gould ve Perry işe, ülkelerinde çok yaygın bir funda olan “horopito”yu (Pseudowintera colorata) incelemekle başlamış. Horopitonun bazı yaprakları…

Doç. Dr. Alp Dinçer ile tip 1 nörofibromatozis ve hidrosefali üzerine

Radyoloji Uzmanı Doç. Dr. Alp Dinçer ile tip 1 nörofibromatozis hastalarında hidrosefali ve tedavisi konusunda son yayınlanan çalışmaları üzerine söyleştik.

Dr. Emre Yakşı ile sinir bağlantıları üzerine

Sinir gelişimi üzerine çalışan Dr. Emre Yakşı ile, hem araştırma yöntemleri hem de araştırmalarının sinir sistemi kuramlarındaki yeri üzerine konuştuk. Dr. Yakşı, bize özellikle Harvard Üniversitesi’nde Doç. Dr. Rachael Wilson Laboratuvarı’ndaki çalışmaları ve 2010’dan beri

Acı biberler niye acı?

Acı biber, ağzımıza değdiğinde neden “yakar”? Çünkü acı biberde kapsaisin adlı bir madde vardır. Kapsaisin, ağzımızda bulunan, TRPV1 adlı bir almaç (reseptör) türünü uyaran bir bileşiktir. TRPV1 aslında sıcağa duyarlıdır, sıcakla temas edince üzerinde bulunduğu sinir hücresini uyararak beyne bir ileti gönderir: “Bu çok sıcak!” (Şekil 1A ve B) Biberdeki kapsaisin de işte bu almaçları…

Fukuşima ve sonrası

Fukuşima Dai-içi Nükleer Enerji Santrali, 12 Mart 2011 gününden itibaren dünya gündemine yerleşti — benimkine de: Japonya’da bir gün önceki 9.0’lık depremin artçıları yüzünden geceyi uykusuz geçirmişken, sabahleyin nükleer kaza haberleri gelmeye başlayınca sinirlerim daha da bozulmuş, hele ki santraldeki patlamayı ekranda görmemle kendime uçak bileti almam bir olmuştu.

Bir tavşanı nasıl yeşil yeşil parlatırız?

Fransız sanatçı Eduardo Kac’ın Alba isimli tavşanı (Şekil 1), 2000 yılında New York’taki bir çağdaş sanat müzesinin ana konusu haline gelmişti. Bu hayvancağız, mavi ışığa tutulunca yeşil yeşil parlamaya başlıyordu ve önceden sevimli bir tavşan iken, gözleri ışık saçan, biraz korkutucu bir yaratığa dönüşüyordu. Bu hayvan neden parlıyordu ve neden mavi ışık altında yeşil renk…

DOÇ. DR. TAN İNCE İLE MEME KANSERİ ARAŞTIRMALARINA DAİR

Meme kanserine dair çalışması Türk basınında yer bulan Doç. Dr. Tan İnce ile araştırmaları hakkında görüştük. Dr. Tan İnce şu anda Miami Üniversitesi’ne bağlı Miller Tıp Fakültesi’nde Multidisipliner (Çokyaklaşımlı) Kök Hücre Enstitüsü’nde Tümör Kök Hücreleri bölümünü yönetiyor.

DR. ÖMER GÖKÇÜMEN İLE EVRİMİN GENETİĞİ ÜZERİNE

Açık Bilim Cepyayını’nın ikincisini, evrim genetiği üzerinde çalışan Dr. Ömer Gökçümen ile yaptık. Dr. Gökçümen hâlen Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde ekip lideri olarak çalışıyor. İlgi alanı, canlı evrimindeki değişiklikleri, genetik yöntemler kullanarak araştırmak olarak özetlenebilir. Şu anda, aynı genlerin değişik hayvanlardaki kopya sayılarını inceleyerek primat (maymun, şempanze ve insan) evrimini inceliyor.

PROF. DR. FİLİZ ONAT İLE EPİLEPSİ ARAŞTIRMALARI ÜZERİNE

Açık Bilim Cepyayını için ilk söyleşimizi, epilepsi araştırmaları ile tanınan Prof. Dr. Filiz Onat ile yaptık. Prof. Onat, hâlen Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi, aynı zamanda Marmara Üniversitesi Epilepsi Araştırma ve Uygulama Merkezi müdürü, ve Beyin Araştırmaları Derneği‘nin önceki başkanı. Hoca’nın onlarca bilimsel makalesi var, ancak biz en günceline odaklandık.

ÜÇ BİLİMİ BİR ÖMRE SIĞDIRDI: SEYMOUR BENZER (1921-2007)

Seymour Benzer, ömrünün son gününe kadar çok değişik alanlarda araştırma yaptı. Fizik alanındaki çalışmaları transistörün geliştirilmesine öncülük etti, sonra gen kavramının maddi olarak tanımlayan ilk insan oldu. Daha da sonra davranış bilimlerine biyolojik bir zemin geliştirdi, genlerin davranışlar üzerindeki derin etkilerini keşfetti. Bu esnada yetiştirdiği sayısız öğrenci, mirasını devralıp etkisini hissettirmeye devam ediyor.