ICRAR ekibi, Galaksi’yi düşük frekanslı radyo “renkleri”yle daha net görüntüleyen en geniş haritayı yayımladı. Yeni görüntü yıldız oluşum bölgelerini, süpernova kalıntılarını ve on binlerce radyo kaynağını ayırmayı kolaylaştırıyor.
Uluslararası Centre for Radio Astronomy Research (ICRAR) çatısı altındaki araştırmacılar, Güney Yarımküre’den görülen Samanyolu’nun şimdiye kadarki en geniş düşük frekans radyo görüntüsünü oluşturdu. Görüntü, farklı radyo dalga boylarını renkler olarak göstererek yıldız doğumlarını, ölü yıldız kalıntılarını ve galaksinin geniş yapısını daha belirgin hâle getiriyor.
Galaksi
Görüntü, Silvia Mantovanini (Curtin University/Curtin Üniversitesi) tarafından yönetildi; Mantovanini proje üzerinde 18 ay çalıştı ve verileri işlemek için Pawsey Supercomputing Research Centre süperbilgisayarlarında yaklaşık 1 milyon CPU saati kullandı. Gözlemler Murchison Widefield Array (MWA) teleskobu ile, Inyarrimanha Ilgari Bundara, CSIRO Murchison Radio-Astronomy Observatory’da yapıldı. Kullanılan veriler GaLactic and Extragalactic All-sky MWA (GLEAM) ve takip projesi GLEAM-X’ten geldi (GLEAM: 2013–2014, 28 gece; GLEAM-X: 2018–2020, 113 gece).
Bu çalışmanın odak noktası Samanyolu’nun kendisi; önceki GLEAM görüntüsüne kıyasla yeni harita iki kat daha yüksek çözünürlük, on kat daha iyi hassasiyet ve iki kat daha geniş gökyüzü kapsama sağlıyor. Bu gelişmeler sayesinde araştırmacılar yıldızların oluştuğu HII bölgelerini, süpernova kalıntılarını ve diğer geniş ölçekli yapıları çok daha net ayırt edebiliyor. Araştırmacılar, görüntüde kırmızı halkalarla gösterilen büyük süpernova kalıntılarını ve maviyle gösterilen küçük yıldız doğum bölgelerini açıkça görebildiklerini belirtiyor.
Ayrıca GLEAM-X verileri, kılavuz olarak yaklaşık 98.000 radyo kaynağının kataloglanmasını sağladı; bunlar arasında pulsarlar, planetaryum nebulae, kompakt HII bölgeleri ve uzak galaksiler yer alıyor. Araştırmacılar, farklı GLEAM-X frekanslarında pulsar parlaklıklarını inceleyerek pulsarların radyo yayılım mekanizmaları ve dağılımı hakkında yeni ipuçları elde etmeyi umuyorlar.
ICRAR’dan Associate Professor Natasha Hurley-Walker, bu düşük frekanslı görüntünün galaksimizin yapısını incelemede önemli bir kilometre taşı olduğunu vurguladı. Hurley-Walker ayrıca, önümüzdeki on yılda Wajarri Yamaji Country üzerinde inşa edilecek SKA Observatory’nin SKA-Low teleskobunun hassasiyet ve çözünürlük açısından bu görüntüyü aşacağını, ancak şimdilik elde edilen sonucun benzersiz ve değerli olduğunu belirtti.
