Written by AÇIK BİLİM• 27 Ocak 2026• 08:01• Yaşam Bilimleri

Obezite ve Tansiyon Demansa Yol Açıyor

Yeni genetik analizler, obezite ve yüksek kan basıncının sadece ilişkilendirilmiş riskler olmadığını; doğrudan demans gelişimine yol açabileceğini gösteriyor. Erken dönemde kilosu ve tansiyonu kontrol altına almak, demansı önlemede etkili bir strateji olabilir.

Yeni bir çalışma, yüksek vücut kitle indeksinin (BMI) ve yüksek kan basıncının demansın doğrudan nedenleri olabileceğini öne sürüyor. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism’de yayımlanan araştırmada Kopenhag ve Birleşik Krallık’tan büyük katılımcı gruplarının genetik verileri incelendi ve sonuçlar obezitenin zaman içinde beyni zedeleyebileceğine dair güçlü kanıtlar sundu.

obezite

Araştırmacılar, nedensellik çıkarmaya yardımcı olması için Mendelian randomization adı verilen bir genetik yöntem kullandılar. Bu yöntem, belirli genetik varyantların rastgele ebeveynlerden çocuklara geçişini bir klinik deneye benzer şekilde kullanarak; çevresel veya sosyal faktörlerin karıştırdığı ilişkilerin önüne geçmeyi hedefler. Böylece, yüksek BMI’yi doğrudan demans riskine bağlayan daha sağlam sonuçlar elde edildi.

Çalışma ayrıca obezitenin demans riskini artırmasında yüksek kan basıncının önemli bir aracılık rolü olduğunu buldu; yani kilo artışı beyindeki damar sağlığını bozarak kan akışını etkileyebilir ve bunun sonucunda bilişsel işlevlerde düşüş gelişebilir. Bu, özellikle vasküler kaynaklı demans türleri için önem taşıyor.

Yazarlar, mevcut veri setlerinin erken müdahalenin önemini vurguladığını belirtiyor: kilo kaybı ve tansiyon kontrolü semptomlar başlamadan önce uygulanırsa demans riskini azaltabilir. Daha önce kilo verdirici ilaçlar erken Alzheimer evrelerinde test edildi ancak fayda göstermedi; çalışma, bu tür müdahalelerin semptomlar ortaya çıkmadan önce değerlendirilmesi gerektiğini öne sürüyor. Çalışmanın yazarları arasında Ruth Frikke-Schmidt ve Liv Tybjærg Nordestgaard gibi isimler yer alıyor ve çalışma Independent Research Fund Denmark, Lundbeck Foundation ve diğer kuruluşlar tarafından desteklenmiştir.