Tryptophan (triptofan) beyin için sadece uyku düzenleyici değil; enerji üretimi ve nörotransmitter yapımı için de kritik bir ham madde. Ben‑Gurion Üniversitesi ekibi, yaşlanma veya hastalıkta SIRT6 proteininin kaybının triptofanı toksik yollara yönelttiğini ve bu sürecin kısmen geri çevrilebildiğini gösterdi.
Triptofan genellikle uyku ile ilişkilendirilir, ama beyinde çok daha geniş bir rolü vardır: protein yapımı, hücresel enerji taşıyıcısı NAD+ üretimi ve duygu ile uyku düzeninde görevli nörotransmitterlerin (ör. serotonin, melatonin) sentezi için temel bir yapı taşıdır. Bu dengeli metabolik süreçler öğrenme, duygu durumu ve sağlıklı uyku için önemlidir.
Ben‑Gurion University of the Negev’den Prof. Debra Toiber ve ekibi, yaşlanma veya nörolojik hastalık durumlarında bu sistemin bozulmasının ardındaki mekanizmayı inceledi. Çalışma, ömürle ilişkili bir protein olan SIRT6‘nın azalmasının, triptofandan türeyen metabolitlerin yolunu değiştirerek onu kynurenine (kinurenin) yoluna yönlendirdiğini gösteriyor. SIRT6 düzeyi düştüğünde gen ifadesi kontrolü (ör. TDO2, AANAT) bozuluyor; bunun sonucu toksik kinurenin türevleri artarken, serotonin ve melatonin gibi koruyucu nörotransmitterler azalıyor.
Araştırma hücre, Drosophila (sinek) ve fare modellerinde yürütüldü ve bulgular Nature Communications‘ta yayımlandı. Önemli olarak, SIRT6 eksikliği modellerinde TDO2 enzimini engellemenin hareket bozukluklarını iyileştirdiği ve beyin dokusunda vacuol (doku hasarı işaretleri) oluşumunu azalttığı bulundu; bu da hasarın tamamen geri dönmez olmadığını, müdahale için pencere olabileceğini gösteriyor.
Çalışma SIRT6’yı nörodejenerasyona karşı yukarı aksta bir ilaç hedefi olarak konumlandırıyor ve daha ileri araştırmaların bu yolakları hedefleyerek hastalık ilerlemesini yavaşlatıp semptomları hafifletip hafifletemeyeceğini değerlendirmesi gerektiğini vurguluyor. Orijinal makale DOI: 10.1038/s41467-025-67021-y ve bulgular Ben‑Gurion University tarafından duyuruldu.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260115022811.htm
- dx.doi.org/10.1038/s41467-025-67021-y
- Ben-Gurion University of the Negev (press release)
