NASA’nın Pandora uzay aracı, ötegezegenlerin atmosferlerinden gelen sinyallerle yıldız kaynaklı etkileri ayırt etmek için fırlatıldı. Yanında giden CubeSat görevleri BlackCAT ve SPARCS ise yüksek enerjili olayları ve düşük kütleli yıldız aktivitesini izleyecek; tüm veriler halka açık olacak.
Pandora, ötegezegenlerin atmosferlerini yıldız ışığının farklı dalga boylarında nasıl etkilediğini çözmeyi hedefliyor. Uzay aracı, görünür ve yakın kızılötesi bandında gözlemler yaparak transit (gezegenin yıldız önünden geçişi) sırasında ve öncesinde alınan verileri karşılaştıracak; böylece yıldız yüzeyindeki parlak/karanlık bölgelerin atmosfere ait izlerle karışıp karışmadığı ayrıştırılabilecek.
Fırlatma 11 Ocak 2026’da SpaceX Falcon 9 ile Vandenberg’ten gerçekleştirildi; görev, kısa bir komisyonlama dönemi (yaklaşık bir ay) sonrası bir yıllık ana göreve başlayacak. Pandora, en az 20 ötegezegen sistemini inceleyecek; her bir sistemi görev yılının ilk yılındaki dönemde 10 kez, her gözlemi 24 saat sürecek şekilde izleyecek. Bu yoğun, eşzamanlı çok dalga boylu ölçümler JWST gibi yüksek talep gören teleskoplarda zor planlanabildiği için Pandora önemli bir tamamlayıcı veri seti sağlayacak.
Göreve Pandora ile birlikte binen iki CubeSat — BlackCAT ve SPARCS — farklı bilimsel hedeflere odaklanıyor. BlackCAT geniş alanlı X-ışını gözlemleriyle gamma-ray patlamaları ve geçici yüksek enerjili olayları arayacak; SPARCS ise ultraviyole ışıkta düşük kütleli yıldızların parlamalarını izleyerek bu yıldızların gezegen ortamlarına etkisini değerlendirecek. CubeSat’lar, düşük maliyetle uzaya erişim sağlayıp yeni teknolojileri ve genç araştırmacıları destekleyen küçük platform örnekleri.
Pandora; NASA Goddard liderliğinde, Lawrence Livermore National Laboratory, Corning, Blue Canyon Technologies ve University of Arizona gibi kuruluşların iş birliğiyle geliştirildi. Teleskop 45 cm çapında, tüm-alüminyum bir yapı ve Pandora’nın yakın kızılötesi dedektörü James Webb Space Telescope için üretilmiş bir yedek sensörün kullanımına dayanıyor. Görev verileri herkese açık olarak sunulacak ve ötegezegen atmosferleri araştırmalarında, özellikle yaşam belirtisi arayışını destekleyecek gözlemlerin yorumlanmasında rehberlik edecek.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- science.nasa.gov/universe/exoplanets/nasas-pandora-satellite-cubesats-to-explore-exoplanets-beyond
- science.nasa.gov/mission/pandora
- sites.psu.edu/headilab/current-projects
- sparcs.asu.edu
- svs.gsfc.nasa.gov/14945
- svs.gsfc.nasa.gov/14754
