Avusturya’da bir çiftlik inek olan Veronika, dilini kullanarak süpürge ve çubuk gibi nesneleri araç olarak kullanıyor. Araştırmacılar bunu, sığırda belgelenen ilk araç kullanımı örneği olarak Current Biology’de raporladı ve davranışın hayvan bilişi ve hayvancılık refahı üzerinde sonuçları olabileceğine dikkat çekti.
Güney Avusturya’daki küçük bir köydeki fırıncı, yıllar içinde inek Veronika’nın tuhaf bir alışkanlık geliştirdiğini fark etti: kaşıntısını gidermek için ağzıyla tuttuğu çubukları diliyle yönlendiriyor ve hatta süpürge, tırmık gibi büyük nesneleri kavrayıp arka kısmına, hassas bölgelere veya meme bölgesine göre ters yüz edip kullanabiliyordu. Bilim insanları, Veronika’nın diliyle nesnelerin uzunluğunu ve yönünü ayarlayarak farklı amaçlara hizmet eden tek aracı kullanma yeteneğini gösterdiğini yazıyorlar.
Araştırmayı yöneten Alice Auersperg ve postdoc Antonio Osuna‑Mascaró, Nötsch im Gailtal’daki çiftliğe gidip inek sahibi Witgar Wiegele ile 70 deneme gerçekleştirdi. Denemelerde Veronika çoğunlukla önüne konan ağır gövdeli deck brush (süpürge) sapını diline dolayarak fırçayı kendine dönük kullanıyor; kimi zaman hassas bölge için bristle (kıllar) yerine hangi tarafın daha uygun olduğunu bilerek sapın kör ucunu tercih ediyordu. Yazarlar bu veriyi, hayvanlarda araç kullanımının üç ana ölçütünü karşıladığı için ‘sığırda kaydedilen ilk araç kullanımı’ olarak nitelendiriyorlar.
Veronika’nın Annesi
Makale, bu becerinin insan ve şempanzelerde görülen “tek aracı farklı amaçlar için konumlandırma” yetisine benzediğini; Auersperg ve başka uzmanların bunun sığırların bilişsel kapasitesine dair araştırmaları artırabileceği görüşünde olduğunu aktarıyor. Araştırmacılar ayrıca Veronika’nın annesinin ölümü sonrası bu davranışı geliştirmiş olabileceğini ya da çiftlik ortamının ona erişilebilir nesneler sunduğu için öğrenme fırsatı bulduğunu öne sürüyorlar — yani araç kullanımı mümkün kılan çevresel fırsatlar da önemli.
Çalışmanın yazarları ve diğer davranış bilimciler, bulgunun sadece hayvan bilişi çalışmalarını genişletmekle kalmayıp, çiftlik hayvanlarının yaşam koşullarının iyileştirilmesi gereğine dair etik ve pratik tartışmaları da canlandırabileceğini belirtiyorlar. Veronika örneği, araştırmacıların çiftlik hayvanlarına daha fazla dikkat etmesi gerektiğini ve onların karmaşık davranışlar sergileyebileceğini gösteriyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.science.org/content/article/no-bull-austrian-cow-has-learned-use-tools — David Grimm, Science, 19 Jan 2026 (haber)
- dx.doi.org/10.1016/j.cub.2025.11.059 — Orijinal çalışmanın DOI (Current Biology)
- doi:10.1126/science.z7u7qdh — Science haber DOI
