Yeni bir çalışma, leşçilik pratiğinin erken insan topluluklarında rastgele bir tedbirsizlik değil, güvenilir ve enerji verimli bir beslenme stratejisi olduğunu öne sürüyor. Araştırma, leş tüketiminin avcılığa kıyasla daha az eforla yüksek kalorili besin sağladığını vurguluyor.
Uluslararası bir araştırma grubu tarafından Journal of Human Evolution’da yayımlanan çalışma, erken homininlerden modern insanlara kadar uzanan uzun bir zaman diliminde leşçilik yani ölü hayvan leşlerinden yararlanmanın sürekli ve merkezi bir rol oynadığını savunuyor. Çalışmaya Catalan Institute of Human Paleoecology and Social Evolution’dan katkıların yanı sıra IPHES-CERCA, CENIEH, IREC-CSIC, IPE-CSIC, Miguel Hernández Üniversitesi, Alicante Üniversitesi, Granada Üniversitesi ve Málaga Üniversitesi’nden araştırmacılar katıldı.
Leşçilik: erken insanlar için kazançlı bir strateji
Yazarlar, leşlerin avlanmaya göre daha az enerji gerektirdiğini ve özellikle sıkıntı dönemlerinde güvenilir bir kalori kaynağı sunduğunu belirtiyor. Ekolojik çalışmalar da artık leşlerin daha bol ve öngörülebilir olduğunu; ayrıca birçok leşçil türün hastalık riskini azaltmaya yönelik davranışlar geliştirdiğini gösteriyor. Bu, leşçilikle ilişkili risklerin geçmişte düşünüldüğünden daha yönetilebilir olabileceğine işaret ediyor.
Çalışma, insanları leşçilik için benzersiz kılan bazı özellikleri öne çıkarıyor: asidik mide ortamı potansiyel patojenlere karşı ilk korumayı sağlayabilir; ateşin kullanılması pişirme yoluyla enfeksiyon riskini düşürebilir; uzun mesafeleri düşük enerjiyle kat edebilme yetisi ise leş kaynaklarını bulma şansını artırabilir. Buna ek olarak dil, ilkel taş aletleri ve grup içi işbölümü gibi davranışsal yetenekler, leşten et, yağ ve iliği çıkarmayı kolaylaştırabilir.
Çalışmanın sonuçları, et elde etme tarihine dair uzun süredir devam eden “avcı mıydık yoksa leşçimi?” tartışmasını yeniden çerçeveliyor. Yazarlar leşçiliği avcılığın öncüsü veya geçici bir evre olarak görmek yerine, avcılık ve bitki toplamayla birlikte esnek, tamamlayıcı bir strateji olarak değerlendiriyor. Makale, leş tüketiminin insan evriminde sürekli tekrar eden, adapte edici bir davranış olduğunu vurguluyor.
Not: Çalışmanın ayrıntıları için kaynaklar bölümündeki orijinal bülten ve makale referanslarına bakabilirsiniz.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Materials provided by Catalan Institute of Human Paleoecology and Social Evolution: http://comunicacio.iphes.cat/eng/p/news/new/news/v/category/1/952.htm
- Journal article: Ana Mateos et al., “Revisiting hominin scavenging through the lens of optimal foraging theory”, Journal of Human Evolution, 2025; 209:103762. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.jhevol.2025.103762
- ScienceDaily release (source summary): https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260118233601.htm
