James Webb, WASP-121b etrafında yayılan büyük helyum kuyruklarını bir tam tur boyunca izledi. Bu gözlem gezegenin atmosfer kaçışının helyum izleriyle yarı yörüngesini kapladığını gösteriyor.
James Webb Space Telescope (JWST) ile yapılan 37 saatlik kesintisiz gözlemler, ultra-sıcak gaz devi WASP-121b’nin atmosferinin gerçek zamanlı olarak uzaya kaçışını ilk kez bir tam yörünge boyunca gösterdi. Araştırmacılar, gezegenin etrafında tek bir akıntı yerine iki ayrı helyum kuyruğu tespit etti: bir tanesi gezegenin arkasına doğru sürüklenirken, diğeri yıldız yönüne doğru öne uzanıyor.
Helyum Kaçışı Nasıl Görüldü?
Gözlemler, JWST’nin NIRISS aletiyle kızılötesinde helyumun ışık yutarak bıraktığı izleri ölçerek yapıldı. Ekip, helyum sinyalinin gezegenin yörüngesinin yarısından fazlası boyunca korunarak en uzun sürekli helyum tespitini kaydettiğini belirtiyor. Bu gaz akımları gezegen çapının 100 katından fazla bir mesafeye, hatta kaynak haberine göre gezegen‑yıldız mesafesinin üç katından daha fazla bir boyuta yayılıyor.
Bulgu, atmosfer kaçışının tek boyutlu veya basit ’kuyruk’ modelleriyle tam olarak açıklanamayacağını gösteriyor. UNIGE’de geliştirilen sayısal modeller, kuyrukların oluşumunda hem yıldız rüzgarları hem de yerçekiminin rol oynadığını işaret ediyor; Yann Carteret bu yapıların yeniden üretilebilmesi için yeni nesil 3B simülasyonlara ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Araştırma ekibinin lider yazarı Romain Allart, gözlemin beklenenden çok daha uzun süren helyum kaçışını açığa çıkardığını belirtiyor.
Helyum, atmosfer kaçışını izlemek için giderek daha etkili bir gösterge haline geliyor ve JWST’nin duyarlılığı sayesinde bu akımlar artık önceki dönemlere kıyasla çok daha uzaklara ve uzun zaman dilimlerine yayılarak tespit edilebiliyor. Araştırmacılar, benzer ikili kuyrukların diğer sıcak Jüpiterlerde de yaygın olup olmadığını belirlemek ve modelleri iyileştirmek için ek gözlemler planlıyorlar. Bulgular Nature Communications’da yayımlandı.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.unige.ch/medias/en/2025/webb-revele-un-echappement-atmospherique-spectaculaire
- dx.doi.org/10.1038/s41467-025-66628-5
- www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260120000311.htm
