Muna Adası’ndaki bir mağara duvarındaki el şablonu en az 67.800 yıllık olarak tarihlendi. Bu mağara resmi, erken Homo sapiens’in Güneydoğu Asya adalarında sanatsal bir geleneği sürdürdüğünü gösteriyor.
Endonezya’nın Muna Adası’ndaki Metanduno Mağarası’nda bulunan, neredeyse gözle seçilemeyen bir el stenci şimdiye dek bilinen en eski kaya sanatı olarak tarihlendi. Araştırmacılar, duvar üzerindeki ince karbonat tabakalarının uranyum-tonu̇riyum analiziyle stencin en az 67.800 yıl öncesine ait olduğunu belirledi (Oktaviana ve ark., Nature, 2026).
mağara tarihleme ve yöntem
Çalışmada, mağara duvarını örten kalsiyum karbonat örtülerindeki uranyum izotoplarının ölçümü kullanıldı; bu tabakalar, kaplama oluştuktan sonra biriken uranyumun bozunma ürünleri üzerinden tarihleme yapmaya olanak tanır. Araştırma ekibi, Metanduno’daki bu şablonla birlikte adalar bölgesindeki diğer boyama ve motifleri de aynı yöntemle tarihlendirerek, el şablonunun bu dizide en eskisi olduğunu saptadı.
Archaeologist Adam Brumm (Griffith University) bulgunun, erken Homo sapiens toplumlarının Güneydoğu Asya adalarını geçerken sanat ve sembolik uygulamalara sahip olduğunu gösterdiğini söylüyor. Araştırmacılar bu bulgunun, insanlar Sahul kıtasına (Eski Çağ’da Yeni Gine ve Avustralya’nın birleşik kıtası) göç ederken sanatın devamlı bir pratiğe dönüştüğüne işaret ettiğini belirtiyor.
Uzmanların bir kısmı bu yorumu desteklerken, bazıları temkinli yaklaşıyor. Helen Farr (Southampton Üniversitesi) gibi araştırmacılar, bu tür verilerin erken insan deniz aşırı hareketliliğine dair kanıtları güçlendirdiğini ifade ediyor. Öte yandan James O’Connell (Chicago Üniversitesi) benzer işaretlerin, farklı insan gruplarının da bu bölgede etkin olduğunu gösterebileceğini ve deniz taşımacılığı yorumlarının bazen abartılı olabileceğini vurguluyor.
Bu keşif, Avrupa’daki Neandertal el stencilerinin (~66.000 yıl önce) bulunmasına dair bulgularla beraber, insanlık tarihinin sanat üretimine ilişkin daha karmaşık ve yaygın bir tablo çiziyor. Metanduno’daki el şablonunun yaşının kesinleşmesi, erken insanların kültürel davranışlarının coğrafi yayılımına dair tartışmaları yeniden alevlendirecek nitelikte.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.nature.com/articles/s41586-025-09968-y
- www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352409X24005194
- www.sciencenews.org/article/nearly-44000-year-old-hunting-scene-is-oldest-storytelling-art
- www.sciencenews.org/article/oldest-known-cave-painting-art-pig-found-indonesia
