Sulawesi’de bulunan kahverengi el stencilleri en az 67.800 yıl öncesine tarihlendi. Bu el izleri, bölgedeki erken göçlerin kültürel izlerini ve dünyanın bilinen en eski kaya sanat örneklerinden birini işaret ediyor.
Endonezya’nın Sulawesi adasındaki mağara duvarlarında keşfedilen kahverengi el stencilleri, yapılan yeni tarihleme çalışmasına göre en az 67.800 yıl öncesine ait olabilir. Araştırmacılar, motiflerin arasında ve üstünde yer alan daha genç figüratif resimlerin yanında bu soluk el izlerinin en eski katmanı oluşturduğunu belirtiyor.
El izleri nasıl tarihlendi?
Bilim insanları, pigmentlerin üzerine ve altına yerleşmiş kalsiyum birikintilerindeki uranyum-bozunma izlerini ölçerek yaş tahmini yaptılar. Bu yöntem (uranin/toriyum serisi tarihlemesi), pigmentin gerçekten hangi dönemde uygulandığına dair en güvenilir dolaylı tarihleri veriyor: yani bir pigmentin üstündeki mineral tabakanın yaşı en erken uygulama için bir alt sınır, altındaki tabakanın yaşı ise üst sınır sunuyor.
Çalışmada el stencillerinin yanı sıra geometrik desenler ve av sahneleri gibi motifler de incelendi; bazı desenlerin on binlerce yıl boyunca tekrarlanması, adadaki erken topluluklarda dikkat çekici bir kültürel sürekliliğe işaret ediyor. Araştırmacılar ayrıca Sulawesi’yi, Avustralya ve Yeni Gine’yi içeren Sahul bölgesine giden göç yollarının bir durağı olarak görüyor.
Bu tarihler doğruysa, Sulawesi’ye ait el izleri Avrupa’daki bilinen en eski Neandertal resimlerinden yaklaşık 1.000 yıl daha eski olabilir. Yine de ekip, sonuçların sağlamlığını artırmak için daha fazla örneklemenin gerekli olduğunu ve farklı bölgelerden gelen verilerle bulguların doğrulanmasının önemini vurguluyor. Bulgular Nature dergisinde yayımlandı.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.nature.com/articles/s41586-025-09968-y
- www.science.org/content/article/these-ancient-handprints-may-represent-some-world-s-first-rock-art
