Rinovirüsün burun içindeki yayılmasını, burun epitel hücrelerinin hızlı interferon cevabı belirliyor. Erken ve güçlü bir interferon tepkisi virüsü sınırlayıp hastalığın ortaya çıkmasını engelleyebilir.
Yeni laboratuvar çalışmaları, rinovirüs (soğuk algınlığının en yaygın nedeni) buruna girdiğinde, burun yüzeyini kaplayan hücrelerin hemen birlikte hareket ederek virüse karşı savunma başlattığını gösteriyor. Araştırmacılar, burun kök hücrelerinden dört hafta yetiştirilmiş “organotipik” doku modelleri kullanarak, üst yüzeyi havaya açık bıraktıkları bu dokularda gerçek insan solunum yolunu andıran hücre farklılaşmasını sağladılar.
Rinovirüs
Çalışmada, hücrelerin virüsü algılama mekanizmaları devre dışı bırakıldığında virüs hızla yayıldı; buna karşın algılama ve kısa sürede açılan interferon aracılı cevap etkinse enfeksiyon erken dönemde sınırlandırıldı. Interferonlar, virüsün hücreye girişini ve çoğalmasını engelleyen proteinlerdir ve hem enfekte hücrelerde hem de yanlarındaki sağlıklı hücrelerde antiviral programı başlatır. Araştırmanın ilk yazarı Bao Wang ve kıdemli yazar Ellen Foxman (Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi) bu hızlı epitel cevabının belirtilerin ortaya çıkıp çıkmayacağını ve şiddetini belirlemede kilit rol oynadığını vurguluyor.
Çalışma ayrıca viral çoğalmanın arttığı durumlarda farklı bir algılama yolunun devreye girip hem enfekte hem de komşu hücrelerde bol miktarda mukus ve inflamatuar sinyal üretilmesine yol açtığını buldu; bu tepki solunum yollarında iltihap ve nefes darlığına katkıda bulunabiliyor. Araştırmacılar, zararlı semptomları azaltırken etkin antiviral savunmayı destekleyecek yolların potansiyel tedavi hedefleri olabileceğini belirtiyor.
Araştırma insan dokusu modeline dayansa da modelin vücutta bulunan tüm hücre tiplerini (örneğin yerel bağışıklık hücreleri) içermediği not ediliyor. Gerçek enfeksiyonlarda bu ek hücre tipleri ve burun ortamındaki diğer faktörler devreye girer; bu etmenlerin rolünü anlamak gelecek çalışmaların odağı olacak. Bulgular 19 Ocak 2026 tarihinde Cell Press Blue’da yayımlanan makalede sunuldu (DOI: 10.1016/j.cpblue.2025.100001).
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- ScienceDaily haber sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260122074702.htm
- Orijinal makale (Cell Press Blue, 19 Jan 2026): 10.1016/j.cpblue.2025.100001
- Çalışma yazarları: Bao Wang, Julien A.R. Amat, Valia T. Mihaylova, Yong Kong, Guilin Wang, Ellen F. Foxman
