Araştırmacılar hayvanlarda ‘sevinç’ sinyallerini, seslerden sürpriz ödüllere kadar çeşitli deneylerle ölçmeye çalışıyor. Bu çalışmalar, sevinç belirtilerini davranışsal ve fizyolojik göstergelerle ilişkilendirmeyi amaçlıyor.
Bilim insanları uzun süre hayvanlarda negatif duyguları, korku ve stres gibi durumları ölçmeye odaklandı. Son yıllarda ise ekipler “sevinç” ya da daha genel ifadeyle “pozitif affect” anlarını tanımlamak ve nicelleştirmek için sistematik deneyler yürütüyor. Projenin öne çıkan yöntemi, benzer deney düzenlerini farklı türlere uygulayarak ortak göstergeler aramak: davranış değişiklikleri, özgül vokalizasyonlar ve fizyolojik işaretler.
Sevinç ölçümünde ortak sinyaller aramak
Araştırmacılar güçlü, kısa süreli olumlu duyguları—örneğin beklenmedik bir ödül veya sevilen bir sosyal yeniden birleşme—”sevinç” olarak tanımlıyor. Bu tür “woohoo” anlarını tespit etmek için ekipler farklı türlerde benzer tetikleyiciler (sürpriz ödül, gülme/oyun çağrıları, beklenmedik sosyal temas) kullanıyor ve ortaya çıkan vokaller, oynama davranışları veya hormon düzeylerindeki değişimleri kaydediyor.
Örnekler somut: Bonobo çalışmalarında kayıtlı gülme benzeri seslerin ardından hayvanların risk alıcı ve “iyimser” kararlar verdiği gözlemlendi (Winkler ve ark., 2025). Kea papağanlarında araştırmacılar, warble (oyun) çağrılarıyla artan oyun davranışları ve karla oynama gibi tepkiler tespit etti. Yunus çalışmalarında ise “victory squeal” olarak adlandırılan sesler, ödül beklentisi ve sosyal paylaşım bağlamlarında tekrarlandı; bu sesler dopaminle ilişkilendiriliyor.
Takım, yalnızca davranışa bakmakla kalmayıp dışsal ölçütleri de kullanıyor: kortizol/oksitein benzeri hormonlar, göz çevresi sıcaklığı değişimleri gibi fizyolojik işaretler deneysel tetikleyicilere yanıtı doğrulamaya yardımcı oluyor. Türler arasında bireysel farklılıklar büyük olduğundan, amaç tek bir “sevinç göstergesi” değil; bir dizi karşılaştırılabilir metriğin bir araya geldiği ölçüm setleri oluşturmak.
Bu çalışmaların hem hayvan refahı için pratik uygulamaları hem de insan mutluluğunu anlamaya katkıları olabilir. Araştırmacılar, laboratuvarlar ve hayvanat bahçeleri için daha nesnel refah ölçümleri geliştirmeyi; vahşi popülasyonlar içinse davranış değişikliklerini izlemeye yönelik araçlar sunmayı hedefliyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.nature.com/articles/s41598-025-02594-8
- www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(17)30156-2
- www.sciencedirect.com/science/article/pii/S003193840000411X
- journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0051959
- journals.biologists.com/jeb/article/217/16/2910/13811/Forward-shift-of-feeding-buzz-components-of
- onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/brv.12965
