Uzay çöpleri atmosferdeki şok dalgalarıyla sismometre ağları kullanılarak gerçek zamanlı izlenebiliyor. Yöntem, yeniden giriş yapan parçaların nerede parçalandığını ve olası düşüş bölgelerini hızla belirleyebilir.
Atmosfere yeniden giren insan yapımı enkaz, ses hızının çok üstünde hareket ederek yer yüzünde şok dalgaları oluşturur. Bu şoklar yer kabuğunu titreştirir ve binlerce deprem sensöründen (sismometre) gelen kayıtlar kullanılarak nesnenin hızını, yönünü ve parçalanma anlarını geriye doğru izlemek mümkün hâle geliyor.
Uzay çöplerinin izlenmesi nasıl çalışıyor?
Johns Hopkins University’den Benjamin Fernando ve Imperial College London’dan Constantinos Charalambous tarafından geliştirilen yöntemde, sismometre ağlarından gelen zamanlama ve sinyal şiddeti verileri analiz ediliyor. Takım, Çin’in Shenzhou-15 uzay aracı orbital modülünün 2 Nisan 2024’teki yeniden girişini 127 sismometre kullanarak inceledi; nesnenin atmosferde yaklaşık Mach 25–30 hızla ilerlediği, nerede parçalandığı ve yer tahminlerinin U.S. Space Command’ın öngörüsünden yaklaşık 25 mil kuzeye kaydığı gibi sonuçlar elde edildi.
Bu yaklaşım, radarla yapılan öngörülere kıyasla yeniden giriş sonrası gerçek parçalanma ve iniş izi bilgisi sunuyor. Sismik kayıtlar, enkazın yüksekliği ve parçalanma zamanları hakkında da ipucu sağlayabildiği için, toprağa ulaşmış cisimlerin çabuk bulunmasını ve olası tehlikeli maddelerin (ör. radyoaktif güç kaynakları) yayılımının izlenmesini kolaylaştırıyor.
Yöntem Science dergisinde 22 Ocak 2026’da yayımlandı ve araştırmacılar bunun radar tabanlı izleme ile birlikte kullanılmasının, yeniden girişlerin artan sıklığı karşısında topluma daha hızlı ve güvenilir bilgi sağlamada faydalı olacağını belirtiyorlar. Ek izleme yolları geliştirmek, tehlikeli enkazın hızla tespit edilip güvenliğinin sağlanması açısından önem taşıyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- hub.jhu.edu/2026/01/22/tracking-falling-space-debris
- dx.doi.org/10.1126/science.adz4676
- youtu.be/kLMBzCfUzlM
- www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260124003808.htm
