Yeni araştırma, odun yakmanın kış aylarında ABD’deki dış ortam PM2.5 maruziyetinin yaklaşık %22’sine neden olduğunu ve bunun yılda yaklaşık 8.600 erken ölüme ilişkilendirildiğini gösteriyor.
Soğuk bir gecede şömineye atılan bir odun parçası huzur verici olabilir; ancak Northwestern Üniversitesi araştırması, ev içi odun yakımının kış aylarında ABD genelinde dış ortam hava kalitesine beklenenden çok daha büyük katkı sağladığını ortaya koyuyor. Çalışma, ana ısı kaynağı olarak odun kullanan hane oranının yalnızca %2 olmasına rağmen, bu yakımın kış dönemindeki PM2.5 (ince partikül) maruziyetinin yaklaşık %22’sinden sorumlu olduğunu hesapladı.
Odun ve kentsel hava kirliliği
Araştırmacılar Ulusal Emisyonlar Envanteri (NEI) verilerini kullanıp yüksek çözünürlüklü bir atmosferik model çalıştırarak yayınlanan emisyonların saat saat nasıl yayıldığını ve biriktiğini haritaladı. Model, kırsal ve banliyö bölgelerde çıkan dumanın rüzgâr ve meteorolojik koşullar sayesinde sık sık şehirlere taşındığını; böylece daha az evin odun yaktığı yoğun nüfuslu kent merkezlerinde bile yüksek maruziyet oluştuğunu gösterdi.
Çalışma, odun kaynaklı kış partikül kirliliğinin uzun vadeli sağlık etkilerini değerlendirdiğinde bu kirliliğin yılda yaklaşık 8.600 erken ölüme karşılık geldiğini tahmin etti. Ayrıca zararların renkli topluluklarda daha belirgin olduğunu; bu toplulukların genellikle daha az odun yakmasına rağmen daha yüksek maruziyet ve daha yüksek temel ölüm oranları nedeniyle daha ağır sağlık sonuçlarıyla karşılaştığını vurguladı.
Yazarlar, budanan bir çözümün evlerdeki ısıtma cihazlarının daha temiz veya yanmayan ısı kaynaklarıyla değiştirilmesi olabileceğini belirtiyor. Çalışma Science Advances dergisinde yayımlandı ve National Science Foundation tarafından desteklendi. Araştırma yalnızca dış ortam maruziyetlerini değerlendirdi; iç mekân partikül maruziyetleri bu çalışmanın kapsamına alınmadı.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Science Advances makalesi (DOI): http://dx.doi.org/10.1126/sciadv.adz0189
- ScienceDaily haber sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260126075839.htm
- EPA – National Emissions Inventory (NEI): https://www.epa.gov/air-emissions-inventories/national-emissions-inventory-nei
- National Science Foundation (genel site): https://www.nsf.gov
