Perseverance’ın Jezero Krateri’nde bulduğu beyaz kaolinit parçaları, Mars’ta milyonlarca yıl süren yağmurlara işaret ediyor. Dünya’da genellikle sıcak ve nemli iklimlerde, uzun süreli yoğun yağışla oluşan bu kil minerali, Kızıl Gezegen’in geçmişte çok daha ıslak olabileceğini düşündürüyor.
Mars’ın kızıl-turuncu zemininde “beyaz benek” gibi görünen küçük kayalar, gezegenin iklim geçmişine dair güçlü bir ipucu sunuyor. NASA’nın Perseverance aracı, Jezero Krateri boyunca karşılaştığı bu açık renkli parçaların kaolinit adı verilen alüminyum zengini bir kil minerali olduğunu belirledi.
Kaolinit ne anlatıyor?
Araştırmacılara göre kaolinit, Dünya’da çoğunlukla sıcak, nemli ve yağışlı ortamlarda; kayaların uzun süre suyla yıkanıp başka minerallerin “süzülmesi” sonucu oluşuyor. Bu da genellikle milyonlarca yıl boyunca süren yoğun yağış ve kimyasal ayrışma anlamına geliyor. Bugün yüzeyi soğuk ve kuru olan Mars’ta kaolinit görmek, geçmişte çok daha bol sıvı su ve yağış olabileceğini düşündürüyor.
Çalışma, Purdue University’den Adrian Broz liderliğinde ve Perseverance misyonunun uzun dönem planlayıcılarından Briony Horgan’ın ekibiyle yürütüldü. Sonuçlar Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı. Ekip, rover’ın SuperCam ve Mastcam-Z cihazlarıyla kaya parçalarının kimyasını inceleyerek Dünya’daki örneklerle karşılaştırdı.
Ancak ortada bir gizem var: Bu beyaz kaolinit parçaları Jezero’da dağınık biçimde duruyor ve yakın çevrede “burada oluştu” denebilecek net bir kaynak görünmüyor. Bilim insanları parçaların, Jezero’daki eski göle dökülen nehir sistemiyle taşınmış olabileceğini ya da bir çarpma olayıyla etrafa saçılmış olabileceğini değerlendiriyor. Mars yörünge verileri başka bölgelerde büyük kaolinit birikimleri gösterse de Perseverance henüz bu büyük çıkıntılara ulaşmış değil.
Kaolinitin yeraltındaki sıcak su süreçleriyle (hidrotermal) oluşması da teorik olarak mümkün; fakat araştırmacılar, bu senaryonun bıraktığı kimyasal izlerin farklı olacağını vurguluyor. Ekip, Dünya’dan San Diego (ABD) ve Güney Afrika’dan toplanan örneklerle yapılan karşılaştırmaların, Mars’taki imzanın uzun süreli yağışla oluşum ihtimalini güçlendirdiğini belirtiyor. Eğer bu yorum doğrulanırsa, kaolinit Mars’ın bir dönem yaşam için daha elverişli ıslak “vaha” benzeri ortamlar barındırmış olabileceğine dair önemli bir kayıt niteliği taşıyacak.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Purdue University kaynak sayfası: https://www.purdue.edu/newsroom/2025/Q4/findings-suggest-red-planet-was-warmer-wetter-millions-of-years-ago
- Bilimsel makale (DOI): https://doi.org/10.1038/s43247-025-02856-3
- ScienceDaily sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260127010142.htm
