Uzun süreli bir hayvan çalışması, keto diyetinin kilo alımını sınırlasa da metabolizma üzerinde beklenmedik bedelleri olabileceğini gösterdi. Araştırmacılar keto ile farelerde yağlı karaciğer, kan yağlarında bozulma ve özellikle karbonhidrat geri geldiğinde kan şekeri kontrolünde ciddi sorunlar saptadı.
Chicago Üniversitesi veya benzeri bir kurum değil; çalışmayı University of Utah Health ekibi yürüttü ve bulgular Science Advances dergisinde yayımlandı. Ketojenik diyet (keto), karbonhidratı keskin biçimde azaltıp yağı çok yükselterek vücudu “ketozis” denilen, enerjiyi daha çok yağdan sağladığı bir moda sokuyor. Araştırmacılar, kısa vadeli sonuçların ötesine bakıp bu yaklaşımın uzun dönemde metabolizmayı nasıl etkilediğini test etmek istedi.
Keto uzun vadede ne yaptı?
Ekip, yetişkin erkek ve dişi fareleri dört farklı beslenme düzenine ayırdı: yüksek yağlı “Western” diyet, düşük yağ-yüksek karbonhidrat diyet, kalorinin neredeyse tamamının yağdan geldiği klasik keto ve protein içeriği eşleştirilmiş düşük yağlı bir diyet. Fareler dokuz ay veya daha uzun süre serbestçe beslendi; süreçte kilo, kan yağları, karaciğerde yağlanma ve kan şekeri/insülin ölçümleri yapıldı.
Sonuçlara göre keto, yüksek yağlı Western diyete kıyasla kilo alımını belirgin biçimde frenledi. Ancak araştırmacılar, keto grubunda görülen değişimlerin daha çok yağ kütlesi yönünde olduğunu; yani “daha az kilo”nun her zaman “daha sağlıklı vücut kompozisyonu” anlamına gelmediğini vurguluyor.
Daha kritik bulgu, kilo kontrolüne rağmen metabolik risk işaretlerinin ortaya çıkmasıydı: Farelerde yağlı karaciğer hastalığı, kan yağlarında anormallikler ve karaciğer işlevinde bozulma görüldü. Etki cinsiyete göre farklılaştı; erkek farelerde karaciğer hasarı daha ağır seyrederken, dişilerde karaciğerde belirgin yağ birikimi saptanmadı. Ekip, dişilerdeki olası koruyucu mekanizmaları ileride araştırmayı planlıyor.
Bir diğer dikkat çekici nokta kan şekeri kontrolüydü: Keto ile bir süre düşük kan şekeri ve insülin düzeyleri gözlense de, araştırmada karbonhidrat tekrar verildiğinde farelerin kan şekeri çok yükselip uzun süre yüksek kaldı. İncelemeler, pankreastaki insülin üreten hücrelerin yeterli insülin salamadığını; uzun süreli yüksek yağ maruziyetinin hücrelerde stres yaratarak bu yanıtı bozabileceğini düşündürüyor. Araştırmacılar ayrıca, fareler keto diyetinden çıkarılınca kan şekeri kontrolünün iyileşmesinin, en azından bazı etkilerin geri dönebileceğine işaret ettiğini belirtiyor.
Araştırma farelerde yapıldığı için sonuçlar doğrudan insanlara genellenemez. Yine de çalışma, ketonun uzun vadeli etkileri konusunda daha kapsamlı insan verilerine ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Ekip, ketojenik diyeti düşünenlerin özellikle uzun süreli uygulamalarda bir sağlık profesyoneliyle görüşerek olası yarar-zarar dengesini değerlendirmesi gerektiğini söylüyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Science Advances: “A long-term ketogenic diet causes hyperlipidemia, liver dysfunction, and glucose intolerance from impaired insulin secretion in mice.”
- University of Utah Health (kurumsal duyuru/press materials)
