Astronomlar, nadir bir patlamadan gelen radyo sinyallerini ilk kez yakalayarak süpernova öncesindeki son yıllara dair izleri ortaya çıkardı. Bu radyo dalgaları, yıldızın patlamadan hemen önce büyük miktarda maddeyi şiddetle uzaya savurduğunu gösteriyor.
Astronomlar ilk kez, son derece nadir görülen bir yıldız patlamasından gelen radyo sinyallerini doğrudan tespit etti. Bu gözlem, dev bir yıldızın süpernovaya dönüşmeden önceki “son yıllarına” dair geriye dönük bir okuma yapmayı mümkün kılıyor.
Radyo dalgası ile yıldızın son yılları
Çalışma, The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlandı ve odağı “Type Ibn” olarak bilinen bir süpernova türü. Type Ibn patlamaları, yıldızın ölmeden kısa süre önce çevresine helyumca zengin gaz salmasıyla ilişkilendiriliyor. Bu gaz, patlama şok dalgasıyla çarpışınca ortaya çıkan radyo ışınımı, optik teleskopların tek başına yakalayamadığı ipuçlarını taşıyor.
Ekip, ABD’nin New Mexico eyaletindeki National Science Foundation Very Large Array (VLA) ile süpernovadan gelen zayıf radyo emisyonlarını yaklaşık 18 ay boyunca izledi. University of Virginia’dan (Virginia Üniversitesi) çalışmanın başyazarı Raphael Baer-Way’e göre bu sayede araştırmacılar, yıldızın patlamadan önce özellikle son birkaç yılda hızlanan yoğun kütle kaybı dönemini “adeta zaman makinesiyle” görselleştirebildi.
Gözlemler, yıldızın kısa bir zaman aralığında olağanüstü miktarda madde kaybettiğini işaret ediyor. Araştırmacılara göre bu kadar aşırı kütle kaybını açıklamanın en güçlü adaylarından biri, yıldızın bir ikili sistemin parçası olması: Yani yakınında yörüngede dolanan bir eş yıldızla etkileşim, ana yıldızın dış katmanlarını şiddetle uzaya savurmasına yol açmış olabilir.
Çalışma, radyo gözlemlerinin süpernova fiziğinde yeni bir pencere açabileceğini gösteriyor. Ekip, bundan sonraki adımda daha fazla süpernovayı radyo dalga boylarında daha erken evrelerden itibaren izleyerek, bu dramatik “son dakika” kütle kaybı olaylarının ne kadar yaygın olduğunu ve yıldız evrimine dair ne anlattığını test etmeyi hedefliyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- as.virginia.edu/news/first-radio-signals-rare-supernova-reveal-stars-final-years
- www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260127112129.htm
- doi.org/10.3847/2041-8213/ae1cb8
