Yeni bir çalışma, statinler ile görülen kas ağrısının nedenini RyR1 adlı kas kanalında buluyor. Araştırmacılara göre statinler bu kanalı “açık” konumda kilitleyip kalsiyum kaçağına yol açabiliyor. Bulgular, kas yan etkisi daha düşük yeni nesil statinlerin önünü açabilir.
Kolesterol düşürücü statinler, kalp krizi ve inme riskini azaltmada onlarca yıldır en güçlü araçlardan biri. Ancak pek çok kişide ortaya çıkan kas ağrısı ve güçsüzlük gibi şikâyetler, tedavinin yarıda bırakılmasına neden olabiliyor. Nadir durumlarda ise ciddi kas yıkımı gibi tehlikeli tablolar görülebiliyor.
Chicago Üniversitesi değil; bu haberdeki ekip, University of British Columbia liderliğinde ve University of Wisconsin-Madison iş birliğiyle, bu kas şikâyetlerinin olası tetikleyicisini daha net biçimde ortaya koydu. Nature Communications’ta yayımlanan çalışma, statinlerin kas hücresinde kalsiyum dengesini yöneten kritik bir proteine doğrudan bağlanabildiğini gösteriyor.
RyR1 ve statinler: kas hücresinde kalsiyum kaçağı
Araştırmacılar, ileri görüntüleme tekniği olan kriyo-elektron mikroskobu (proteinleri çok yüksek ayrıntıyla “dondurup” görüntüleme yöntemi) ile, statinlerin ryanodine receptor (RyR1) adlı kanalla nasıl etkileştiğini izledi. RyR1, kasın kasılma anında kalsiyumu kontrollü biçimde serbest bırakan bir “kapı” gibi çalışıyor. Çalışmaya göre statinler RyR1’e bağlandığında, kanalın açık konumda kalmasına neden olabiliyor; bunun sonucu da hücre içinde sürekli bir kalsiyum sızıntısı ve zamanla kas dokusu için toksik olabilen bir stres.
Ekip özellikle yaygın kullanılan statinlerden atorvastatin üzerinde durdu. Bulgular, statinlerin RyR1 üzerinde alışılmadık bir bağlanma düzeni sergileyebileceğini öne sürüyor: Protein cebinde üç statin molekülünün kümelenerek kanalı adım adım daha fazla “açık” duruma itmesi gibi. Araştırmacılar, benzer bir mekanizmanın statin ailesindeki diğer ilaçlar için de geçerli olabileceğini düşünüyor.
Bu mekanizmanın netleşmesi, pratikte önemli bir kapı aralıyor: Statinlerin kolesterol düşürücü faydasını korurken, kas dokusuyla istenmeyen etkileşime giren kısımlarını hedefleyerek daha güvenli statin tasarımları mümkün olabilir. Çalışmanın mesajı, mevcut ilaçları bırakmak değil; yan etkilerin biyolojik kaynağını anlayıp, daha iyi tedaviler geliştirmek.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- ScienceDaily haberi: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260131084610.htm
- University of British Columbia kaynak sayfası (Materials): https://news.ubc.ca/2025/11/ubc-statins-muscles-research
- Bilimsel makale (Nature Communications, DOI): https://doi.org/10.1038/s41467-025-66522-0
