H5N1 için geliştirilen yeni bir nasal aşı, hayvan deneylerinde güçlü koruma göstererek klasik grip aşılarını geride bıraktı. Burun ve akciğer hattında bağışıklığı yükselten yaklaşım, enfeksiyonu daha başlangıçta durdurup yayılımı azaltmayı hedefliyor.
H5N1 kuş gribi, ABD’de 2014’te tanımlandıktan sonra yalnızca yabani kuşlarla sınırlı kalmadı; çiftlik hayvanlarına ve sonrasında insanlara da sıçradı. Haberde aktarıldığına göre ABD’de 2022’den bu yana 70’i aşkın insan vakası raporlandı ve iki ölüm bildirildi. Virüsün hayvanlarda yaygın dolaşımı, insanlara daha kolay bulaşabilecek şekilde uyum sağlama ihtimalini canlı tutuyor.
Nasal aşı burunda ‘ilk teması’ hedefliyor
WashU Medicine araştırmacıları, iğneyle yapılan klasik yöntem yerine burundan uygulanan bir nasal aşı geliştirdi. Hamster ve farelerde yapılan testlerde aşı, güçlü bağışıklık yanıtları oluşturdu ve H5N1’e maruz kalındıktan sonra enfeksiyonun yerleşmesini büyük ölçüde engelledi. Aynı aşının kas içine enjeksiyonla verilmesine kıyasla, burundan uygulanması daha iyi sonuç verdi.
Çalışmanın dikkat çekici noktalarından biri, mevsimsel grip geçmişinin (daha önce geçirilen grip ya da aşılanma) yeni aşıların etkisini bazen zayıflatabilmesi. Araştırma ekibi, bu riskli senaryoyu da test etti: Hayvanlarda önceden grip bağışıklığı bulunsa bile burun spreyi şeklindeki aşı yüksek koruma sağlamayı sürdürdü.
Teknoloji, zararsız ve çoğalmayan bir adenovirüsün “taşıyıcı” olarak kullanıldığı bir platforma dayanıyor. Ekip ayrıca, insanları enfekte ettiği bilinen H5N1 varyantlarından seçilen protein özelliklerine göre optimize edilmiş bir “antijen” tasarladı; yani bağışıklık sisteminin tanıyıp yanıt verdiği hedef parçayı daha etkili hale getirmeyi amaçladı.
Araştırmacılar sıradaki adım olarak daha fazla hayvan çalışması ve insan bağışıklık dokusunu taklit eden organoid modellerinde testler planlıyor. Amaç, hem mevsimsel grip bağışıklığının olası etkilerini daha da azaltmak hem de antiviral yanıtı güçlendiren yeni sürümler geliştirmek.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- medicine.washu.edu/news/nasal-vaccine-combats-bird-flu-infection-in-rodents
- www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260204114343.htm
- doi.org/10.1016/j.xcrm.2025.102582
