İki yeni çalışma, bebek beyninin sandığımızdan daha erken dönemde düzen aradığını gösteriyor: Görsel nesneleri kategorilere ayırma ve ritim örüntülerini izleme. Araştırmacılar, ritim konusunda yeni doğanların bile “beklenti” geliştirebildiğini, melodide ise aynı hassasiyetin görülmediğini bildiriyor.
Uzun süre bebeklerin dünyayı “karmaşık bir uğultu” gibi deneyimlediği düşünülmüştü. Ancak iki yeni araştırma, bebek beyninin daha doğar doğmaz çevredeki örüntüleri yakalamaya hazır olabileceğini ortaya koyuyor: Görsel dünyayı kategorilere ayırmak ve müzikte ritmi takip etmek.
Ritim odaklı bulgular: yeni doğanların beklentisi
Stanford University’den (çalışma Trinity College Dublin’de yürütüldü) Cliona O’Doherty’nin ekibi, 2 aylık, uyanık bebeklerle yapılan geniş ölçekli bir fMRI çalışmasında, beynin “ventral visual cortex” adı verilen ve nesne tanımada kritik rol oynayan bölgesine odaklandı. Bebekler tarayıcıdayken hayvanlar, yiyecekler ve ev eşyaları gibi farklı sınıflardan görseller gösterildi. Sonuçlar, yetişkinlerde görülen örüntülere benzer biçimde, bu bölgenin farklı nesne kategorilerine farklı sinyal düzenleriyle yanıt verdiğini işaret etti.
Araştırmacılara göre bu durum, görsel kategorilerin bebeklik boyunca yavaş yavaş “tabandan tavana” inşa edildiği klasik fikre meydan okuyor. Çalışma ayrıca yeni bir soruyu da gündeme getiriyor: Bu kategorik düzen, doğumdan sonraki ilk haftalarda hızlı öğrenmenin sonucu mu, yoksa kısmen doğuştan gelen bir altyapı mı?
İkinci çalışma ise daha da erken bir döneme, doğumdan sonraki ilk 48 saate bakıyor. Macaristan’da yürütülen araştırmada bilim insanları, uyuyan yeni doğanlara Bach’ın piyano parçalarını dinletirken EEG ile beyin aktivitelerini kaydetti. Orijinal kayıtların yanında, ritmi veya melodiyi zaman zaman bozacak şekilde değiştirilmiş versiyonlar da çalındı. Beyin sinyallerindeki “sürpriz” izleri, yani öğrenilmiş bir örüntünün bozulmasına verilen tepkiler, bir hesaplamalı modelle tarandı.
Bulgulara göre bebek beyni ritimdeki bozulmayı fark ediyor; buna karşılık melodinin “karıştırılması” aynı düzeyde bir tepki doğurmuyor. Araştırmayı yöneten Roberta Bianco’ya göre bu ayrım mantıklı olabilir: Anne karnında kalp atışı ve hareket gibi ritmik ipuçları baskınken, amniyotik sıvı belirli perdeleri/pitch bilgisini daha çok sönümlüyor. Yine de uzmanlar, EEG’de ritmi izleme sinyallerinin, bebeğin davranış düzeyinde “müzikle dans edebilmesi” gibi gelişmiş bir ritim algısıyla bire bir aynı anlama gelmediğini vurguluyor.
Her iki çalışma da davranıştan çok beyin aktivitesine odaklanıyor; yani bu erken sinyallerin bebeğin günlük bilişi ve ileriki gelişimiyle nasıl ilişkilendiği henüz net değil. Buna rağmen sonuçlar, bebek beyninin doğuştan itibaren düzen ve beklenti kurmaya yatkın olabileceğine dair güçlü işaretler sunuyor.
