İzotop analizleri, Fransa’nın Alsace bölgesindeki Neolitik toplu mezarlarda bulunan kurbanların çoğunun yerel topluluktan değil “dışarıdan” geldiğine işaret ediyor. Araştırmacılara göre şiddet rastgele değil; savaş sonrası sahnelenen, güç gösterisine dönüşen bir zafer ritüelinin parçası. Bulgular, “izotoplar” sayesinde yerel savaş ganimetleri ile uzaktan getirilen esirlerin farklı muamele gördüğünü gösteriyor.
Chicago Üniversitesi değil, University of Oxford öncülüğündeki bir ekibin Science Advances’ta yayımlanan çalışması, Avrupa’daki en erken savaş örneklerinden bazılarının ardından neler yaşandığına dair ürpertici bir tablo çiziyor. Fransa’nın Alsace bölgesindeki Achenheim ve Bergheim sahalarında bulunan Neolitik toplu mezarlar, sadece çatışmayı değil, çatışma sonrası “gösteri”yi de işaret ediyor.
İzotoplar kurbanların kim olduğunu söylüyor
Araştırmacılar, kemik ve dişlerdeki kimyasal izleri (izotop imzaları) okuyarak insanların yaşam öykülerine dair ipuçları yakaladı: beslenme düzenleri, yaşam boyu hareketlilikleri ve maruz kaldıkları fiziksel stres. Bu karşılaştırmalar, toplu gömülen kurbanların, standart mezarlarda yatan yerel kişilerden belirgin biçimde ayrıştığını; yani çoğunun bölge “dışından” gelmiş olabileceğini ortaya koydu.
Sahalarda hem aşırı şiddet izleri taşıyan bütün iskeletler hem de ayrı çukurlara bırakılmış sol üst uzuvlar (kesilmiş kollar) tespit edildi. Ekip, bu örüntünün bilinen Neolitik “katliam” ya da sıradan infaz senaryolarına tam uymadığını vurguluyor; daha çok çatışma sonrasında planlı bir ritüel dizisini düşündürüyor.
Çalışmanın dikkat çeken sonucu, adeta iki katmanlı bir “zafer” kurgusu: Kesilmiş uzuvların izotop değerleri yerel profille daha uyumlu; bu da onların muhtemelen bölgede çatışmada ölen düşman savaşçılardan alınmış ganimetler olabileceğine işaret ediyor. Buna karşılık işkence/şiddet izleri bulunan bütün iskeletlerin daha uzak bölgelerle uyumlu imzalar taşıması, bazı kurbanların uzaktan getirilen esirler olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Eş yazarlar Dr. Teresa Fernández-Crespo ve Prof. Rick Schulting, bu bulguların Neolitik dönemde şiddetin yalnızca “hayatta kalma” refleksiyle açıklanamayacağını; kimi zaman hafızayı, kimliği ve üstünlük iddiasını pekiştiren kamusal bir gösteriye dönüştürüldüğünü gösterdiğini belirtiyor. Araştırma, erken toplumlarda savaş ile ritüelin beklenenden daha iç içe olabileceğine dair tartışmayı büyütecek nitelikte.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- University of Oxford — ScienceDaily sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260208011012.htm
- Bilimsel makale: Fernández-Crespo, T. vd. (2025) “Multi-isotope biographies and identities of victims of martial victory celebrations in Neolithic Europe”, Science Advances. DOI: https://doi.org/10.1126/sciadv.adv3162
