Snowball Earth sırasında Dünya’nın tamamen donup iklimin ‘susmadığı’ yeni bir çalışmayla ortaya kondu. University of Southampton ekibi, İskoçya açıklarındaki kaya katmanlarında Snowball Earth döneminde mevsimsel ve El Niño benzeri iklim salınımlarının izlerini buldu.
Earth’ün 720–635 milyon yıl önceki Cryogenian döneminde yaşadığı aşırı buzul çağları, gezegeni neredeyse baştan başa buzla kapladığı için “Snowball Earth” olarak anılıyor. Uzun süre, bu kadar yoğun buz örtüsünün atmosfer-okyanus etkileşimini büyük ölçüde kesip kısa vadeli iklim dalgalanmalarını bastırdığı düşünülüyordu.
Snowball Earth kayıtları İskoçya’dan geldi
University of Southampton araştırmacıları, İskoçya’nın batı kıyısı açıklarındaki Garvellach Islands’ta yer alan Port Askaig Formation içindeki “varv” adı verilen katmanlı tortul kayaları inceleyerek farklı bir tablo çizdi. Ekip, tek tek yılları temsil eden toplam 2.600 katmanı analiz etti; bu da buzullaşmanın içinden, yıl yıl okunabilen nadir bir doğal arşiv anlamına geliyor.
Earth and Planetary Science Letters’ta yayımlanan çalışmaya göre katman kalınlıklarındaki düzenli değişimler; yıllık mevsimsellik, birkaç yılda bir tekrarlayan salınımlar ve on yılları aşan döngüler gibi tekrar eden ritimlere işaret ediyor. Araştırmacılar, bu sinyallerin bir kısmının modern iklimdeki El Niño benzeri salınımlar ve güneş döngüleriyle benzerlik taşıdığını belirtiyor.
Ekibin iklim modellemeleri ise önemli bir ayrıntıya dikkat çekiyor: Okyanus yüzeyi tamamen buzla mühürlenirse bu tür salınımlar büyük ölçüde sönümleniyor. Ancak tropiklerde yaklaşık %15 gibi sınırlı bir açık su alanı bile kalırsa, atmosfer ile okyanus yeniden “konuşmaya” başlayabiliyor ve kayaçlarda görülen türden dalgalanmalar üretilebiliyor.
Araştırmacılar bu nedenle Snowball Earth’ün her anıyla “tam donmuş” bir gezegen olmayabileceğini; kısa süreli bir hareketlenme penceresinin, daha genel olarak çok soğuk ve istikrarlı bir arka plan içinde yaşanmış olabileceğini vurguluyor. Bulgular, aşırı koşullarda bile iklim sisteminin belirli bir esneklik ve salınım eğilimi taşıyabileceğini göstermesi açısından dikkat çekiyor.
