H5N1, Antarktika’da ilk kez doğrulanmış bir yaban hayatı ölüm dalgasına yol açtı. 2023–2024 yazlarında 50’den fazla skua kuşu öldü; araştırmacılar H5N1’in ölüm nedeni olduğunu nekropsilerle gösterdi. Uzmanlar, skuaların leşçil davranışının H5N1’in yayılımını hızlandırabileceğini söylüyor.
Antarktika’da ilk kez H5N1 virüsünün bir yaban hayatı “toplu ölüm” olayının doğrudan nedeni olduğu doğrulandı. Scientific Reports’ta yayımlanan çalışmaya göre, 2023 ve 2024 yaz dönemlerinde 50’den fazla skua (iri, yırtıcı ve leşçil deniz kuşları) yüksek patojeniteli kuş gribi nedeniyle yaşamını yitirdi. Çalışma Erasmus MC ve UC Davis (University of California, Davis) araştırmacılarının liderliğinde yürütüldü.
H5N1 Antarktika’da ne yaptı?
Ekip, Mart 2024’te skualar ve penguenlerin üreme sezonunun hemen ardından Antarktika’ya giderek South Shetland Adaları, kuzey Weddell Denizi ve Antarktika Yarımadası boyunca 10 noktada incelemeler yaptı. Hasta ya da ölü hayvan görüldüğünde doku ve çevresel örnekler alındı; nekropsilerle (otopsi benzeri inceleme) ölüm nedenleri araştırıldı. Gentoo ve Adélie penguenleri ile Antarktika kürk fokları da incelense de bu türlerde H5N1’in ölüm nedeni olduğu gösterilemedi.
Veriler, skuaların salgının ana mağduru haline geldiğine işaret ediyor. Virüs Hope Bay, Devil Island ve özellikle kitlesel kaybın yaşandığı Beak Island’da tespit edildi. Araştırmacılar, Beak Island’da bulunan ölü skuaların neredeyse tamamında ölüm nedeninin yüksek patojeniteli kuş gribi olduğunu bildirdi.
UC Davis One Health Institute’tan yaban hayatı veterineri Ralph Vanstreels, yalnızca “enfekte” hayvan bulmakla “virüsten öldüğünü kanıtlamak” arasındaki farkın salgının erken evrelerinde kritik olduğuna dikkat çekiyor. Çalışmada H5N1’in beyni hedef alarak ağır nörolojik belirtilere yol açabildiği de vurgulanıyor: boyun bükülmesi, daireler çizme, nesnelere çarpma ve hatta uçarken düşme gibi.
Araştırmacılar, skuaların leşçil ve fırsatçı beslenme davranışının hem virüsü kapma hem de farklı noktalara taşıma riskini artırabileceğini değerlendiriyor. Çalışma ayrıca Antarktika’da izleme/sürveyans kapasitesinin güçlendirilmesi çağrısı yapıyor: Antarktika skuaları için son kapsamlı sayımın 1980’lerde yapıldığı, o dönem yaklaşık 800 üreyen çift tahmin edildiği belirtiliyor. Güncel nüfus verisi olmadan 50+ kaybın popülasyon üzerindeki etkisini net ölçmek zorlaşıyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260211073029.htm
- www.ucdavis.edu/health/news/h5n1-causes-die-antarctic-skuas-seabird
- doi.org/10.1038/s41598-025-34736-3
