James Webb Uzay Teleskobu (JWST), yoğun toz bulutlarıyla saklı ultra parlak bir kızılötesi galaksinin çekirdeğinde beklenmedik düzeyde organik molekül tespit etti. Benzenden metana uzanan bu kimyasal çeşitlilik, kozmik ışınların organik molekül üretimini tetikliyor olabileceğine işaret ediyor.
James Webb Uzay Teleskobu (JWST), kalın gaz ve toz katmanlarının ardına gizlenmiş bir galaksinin merkezinde şaşırtıcı bir kimyasal zenginlik ortaya çıkardı. Center for Astrobiology (CAB), CSIC-INTA liderliğinde ve Oxford Üniversitesi’nde geliştirilen modelleme araçlarıyla yürütülen çalışma, Nature Astronomy’de yayımlandı.
JWST ile organik kimyanın izini sürmek
Araştırmanın odağındaki IRAS 07251-0248, “ultra-luminous infrared galaxy” sınıfında; yani enerjisinin büyük kısmını tozun yeniden yaydığı kızılötesi ışıkta gösteren, son derece parlak bir galaksi. Görünür ışık bu yoğun perdenin arkasını gösteremiyor; ancak kızılötesi dalga boyları tozun içinden daha iyi geçebildiği için JWST, çekirdekteki kimyasal etkinliği spektrum verileriyle okuyabildi.
Ekip, 3–28 mikron aralığında NIRSpec ve MIRI gözlemlerini birleştirerek gaz halindeki moleküllerin “parmak izlerini” ve buz/toz bileşenlerinin izlerini aynı anda değerlendirdi. Sonuçlar; benzen (C6H6), metan (CH4), asetilen (C2H2), diasetilen (C4H2) ve triasetilen (C6H2) gibi küçük organik moleküllerin yanı sıra, Samanyolu dışındaki ilk metil radikali (CH3) tespitini de içeriyor. Ayrıca karbonca zengin tanecikler ve su buzları gibi katı bileşenlerin de bol miktarda bulunduğu raporlandı.
Araştırmacılara göre yalnızca yüksek sıcaklık ve türbülanslı gaz hareketleri bu kadar zengin bir organik karışımı açıklamaya yetmiyor. Bunun yerine, kozmik ışınların (çok yüksek enerjili parçacıklar) PAH’lar (polycyclic aromatic hydrocarbons) ve karbonca zengin tozları parçalayarak daha küçük organik molekülleri gaza “serbest bırakması” güçlü bir aday mekanizma olarak öne çıkıyor. Benzer galaksilerde hidrokarbon miktarı ile kozmik ışın iyonlaşması arasındaki ilişki de bu yorumu destekliyor.
Çalışma, derin tozla örtülü galaktik çekirdeklerin adeta büyük ölçekli “kimyasal fabrikalar” gibi davranabileceğini ve galaksilerin zaman içindeki kimyasal evriminde rol oynayabileceğini gösteriyor. JWST’nin, daha önce gözden kaçan bu tür saklı bölgeleri açığa çıkarma gücü ise organik kimyanın evrendeki izini sürmek için yeni bir pencere sunuyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Nature Astronomy (makale; haberde belirtiliyor)
- James Webb Space Telescope (JWST) – NIRSpec ve MIRI enstrümanları
