Written by AÇIK BİLİM• 13 Şubat 2026• 18:31• Yaşam Bilimleri

ALOX15 ve omega-3: risk mi?

Yeni bulgulara göre omega-3 takviyeleri (EPA/DHA) kolorektal kansere karşı her zaman koruyucu olmayabilir. Etki, ALOX15 adlı enzimin vücutta aktif olup olmamasına bağlı görünüyor; enzim yoksa özellikle DHA bazı durumlarda tümör büyümesini artırdı.

ABD’de yaklaşık 19 milyon yetişkin balık yağı takviyesi kullanıyor. Omega-3 yağ asitleri (özellikle EPA ve DHA) çoğunlukla iltihabı azaltma ve kronik hastalık riskini düşürme umuduyla tercih ediliyor. Ancak kanser söz konusu olduğunda klinik çalışmalardan gelen sonuçlar uzun süredir birbiriyle çelişiyor.

ALOX15 omega-3 etkisini belirliyor

Michigan Medicine – University of Michigan ve University of Texas MD Anderson Cancer Center araştırmacıları, omega-3’lerin kolorektal kanser üzerindeki etkisinin neden kişiden kişiye değişebileceğini anlamak için fare modellerinde balık yağı zenginleştirilmiş diyetleri inceledi. Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology dergisinde yayımlanan çalışmaya göre kilit faktör, 15-lipoxygenase-1 (ALOX15) adı verilen bir enzim.

Normalde EPA ve DHA vücutta “resolvin” denen ve kronik iltihabı yatıştırmaya yardım eden bazı bileşiklere dönüştürülebiliyor. Bu dönüşümde ALOX15’in kritik rol oynadığı belirtiliyor. Araştırmacılar ayrıca ALOX15’in bazı kanser türlerinde “kapalı” (aktif değil) olabildiğine dikkat çekiyor.

Çalışmada dikkat çekici bir sonuç da şu: İltihabı tetikleyen ve tümör gelişimini hızlandıran kimyasallara maruz bırakılan farelerde, balık yağı bazı koşullarda kolondaki tümör sayısını artırdı. ALOX15’ten yoksun farelerde bu artış daha belirgindi ve etki, kullanılan omega-3 tipine göre değişti.

EPA ile DHA karşılaştırıldığında, EPA ile beslenen farelerde tümörlerin daha az olduğu; DHA’nın ise ALOX15 yokluğunda koruyucu etki göstermediği bildirildi. Ayrıca omega-3’lerin farklı formları (serbest yağ asidi, etil ester, trigliserit) da değerlendirildi: Lovaza (EPA ve DHA’nın etil ester formu) ile etil ester/serbest yağ asidi formundaki EPA’nın, özellikle ALOX15’in aktif olduğu farelerde tümör sayısı ve boyutunu azalttığı aktarıldı.

Araştırma hayvan verilerine dayanıyor olsa da, yazarlar sonuçların “her balık yağı takviyesi herkeste aynı etkiyi gösterir” varsayımını sorgulattığını vurguluyor. Özellikle kolon polipleri gibi risk gruplarında, takviyeye başlamadan önce hekimle görüşmenin önemli olabileceği belirtiliyor. Ekip, kanser hücrelerinde ALOX15 düzeyini artırmaya yönelik ilaç yaklaşımları üzerinde de çalışıyor.