Liverpool Üniversitesi öncülüğündeki 40 yıllık analiz, Amazon ve Andlar’daki ağaç türlülüğünün bölgesel olarak farklı yönde değiştiğini gösteriyor. Artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimleri, bazı ormanlarda tür kayıplarını hızlandırıyor.
Liverpool Üniversitesi liderliğindeki uluslararası ekip tarafından Nature Ecology and Evolution’da yayımlanan çalışma, Amazon ve Andlar boyunca 40 yıllık uzun dönemli ağaç kayıtlarını inceledi. Bölgesel düzeyde büyük farklılıklar bulundu: kıta toplamında tür sayısı görece sabit kalsa da bazı alanlarda belirgin kayıplar, bazılarında ise artışlar gözlendi.
Amazon ve Andlar’da İklim ile Tür Değişimi
Çalışma, daha sıcak, kurak ve mevsimselliği artan ormanların tür kaybetme eğiliminde olduğunu ortaya koydu. Buna karşın doğal olarak dinamik veya daha elverişli çevresel koşullara sahip bazı bölgelerde yeni türlerin yerleştiği, dolayısıyla tür sayısının arttığı izlendi. Araştırma, yalnızca sıcaklık artışının değil, yağış düzeyleri ve mevsimsel yağış desenlerinin de bu değişimleri şekillendirmede kritik olduğunu vurguluyor.
Ekip 10 ülkeyi kapsayan ve 1970’ler ile 1980’lerden beri tekrar tekrar ölçülen 406 uzun dönemli floristik parseli analiz etti; çalışmanın kapsadığı bölge 20.000’den fazla ağaç türünü içeriyor. En güçlü tür kayıpları Merkezi Andlar, Guyana Kalkanı ve Orta Doğu Amazon ormanlarında toplanırken, Kuzey Andlar ve Batı Amazon birçok parselde tür artışları sergiledi.
Çalışmanın yazarları, bu farklılaşmanın koruma stratejilerini bölgesel olarak hedeflemeyi zorunlu kıldığını belirtiyor. Dr. Belen Fadrique, iklim değişimine türlerin tepkilerinin orman kompozisyonunu ve tür zenginliğini çok ölçekli olarak etkilediğine dikkat çekti. Ayrıca RAINFOR ve diğer ağlar gibi uzun dönemli izleme programlarının korunmasının, Amazon ile Andlar arasındaki ekolojik bağlantıları ve potansiyel sığınak alanlarını (refugia) anlamak için hayati olduğu vurgulanıyor.
