Cedars-Sinai araştırmacıları, omurilik hasarından uzakta bulunan “lesion-remote” astrositlerin CCN1 adlı bir sinyalle bağışıklık hücrelerini yeniden programlayarak onarımı desteklediğini gösterdi. Çalışmaya göre CCN1, mikroglianın yağlı sinir artığını daha iyi sindirmesine yardım ediyor; sinyal kesildiğinde iyileşme belirgin biçimde azalıyor. Bulgular, astrositler üzerinden yeni tedavi stratejileri geliştirilmesine kapı aralayabilir.
Cedars-Sinai Medical Center bilim insanları, omurilik yaralanmalarında beklenmedik bir “uzaktan yardım” mekanizması tanımladı. Nature dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, hasarın tam merkezinde olmayan; lezyondan uzakta konumlanan bazı astrositler (sinir sisteminin destek hücreleri) iyileşme sürecini aktif biçimde yönlendirebiliyor.
Astrositler: uzaktan algı, yerinde etki
Ekip bu hücrelere “lesion-remote astrocytes” (LRAs) adını veriyor ve birden fazla alt tip saptadıklarını bildiriyor. İlk kez, bu alt tiplerden birinin uzaktaki hasarı “algılayıp” bağışıklık yanıtını onarımı destekleyecek şekilde ayarladığı ayrıntılandırılıyor. Omurilikte sinir lifleri uzun mesafelere yayıldığı için, hasara bağlı iltihabi süreçlerin de başlangıç noktasının ötesine taşabildiği vurgulanıyor.
Araştırmada öne çıkan mekanizma, bir LRA alt tipinin ürettiği CCN1 adlı protein sinyali. CCN1’in, merkezi sinir sisteminin “temizlik ekibi” olarak bilinen mikroglia hücrelerine mesaj gönderdiği gösteriliyor. Mikroglia, yaralanma sonrası ortaya çıkan parçalanmış sinir lifi artıklarını yutar; ancak bu artıklar yağ bakımından zengin olduğu için hücrelerde adeta “hazımsızlık” yaratabiliyor.
Deneyler, astrosit kaynaklı CCN1 sinyalinin mikroglianın metabolizmasını değiştirerek bu yağlı enkazı daha verimli sindirmesine yardım ettiğini ortaya koyuyor. CCN1 ortadan kaldırıldığında mikroglianın “yediği ama sindiremediği”, bunun da enkazla dolu mikroglia kümelerini artırarak omurilik boyunca iltihabı yükselttiği ve sonuçta doku onarımını zayıflattığı bildiriliyor. Araştırmacılar, bu sürecin bazı hastalarda görülen kısmi ve kendiliğinden toparlanmayı açıklamaya katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Çalışma ayrıca, benzer CCN1 ilişkili onarım izlerinin multiple sclerosis hastalarından alınan omurilik örneklerinde de gözlendiğini aktarıyor. Ekip, temel ilkelerin yalnızca omurilik değil, beyin yaralanmalarında da geçerli olabileceğini ve CCN1 yolunu hedefleyen yeni stratejiler üzerinde çalıştıklarını söylüyor.
![Resim 1. İlk olarak Elisha Gray’in tasarladığı ama “Bell’in yüzyıl sıvı aktarıcısı” olarak adlandırılan değişken direncin teknik çizimi. Koniden geçen ses dalgaları (M) gerili olan zarı (D) titreştirir. Bu zara bağlı olan elektrik devresinin ucu (R) asitli bir suya batıp çıkar (C) ve batma miktarına bağlı olarak da iletilen elektrik akımın şiddeti değişmiş olur. Kaynak [6].](https://www.acikbilim.com/wp-content/uploads/2013/12/resim1-90x90.png "BİR CASUSLUK HİKAYESİ: TELEFONU KİM İCAT ETTİ?")
