Yeni bir Ayak izi analizi, birbirine çok benzeyen küçük memelileri DNA toplamaya gerek kalmadan ayırt etmeyi hedefliyor. İki sengi türünde denenen yöntem, izlerden türü %94–%96 doğrulukla tanıdı ve ekosistemler için erken uyarı takibini hızlandırabilecek bir seçenek sundu.
Küçük memelilerin kaybı, aslanlar ya da pandalar kadar manşetlere çıkmasa da doğa için en kritik sinyallerden bazılarını taşıyor. Çünkü bu canlılar çevresel değişime hızlı tepki veriyor; nüfuslarındaki dalgalanmalar, ekosistemde bir şeylerin ters gittiğini erken haber verebiliyor. Sorun şu: Pek çok küçük memeli “kriptik tür” olarak biliniyor; görünüşleri neredeyse aynı olduğu için sahada hangisinin hangisi olduğunu anlamak güç.
Frontiers’ta yayımlanan yeni çalışmada araştırmacılar, bu düğümü Ayak izi üzerinden çözmeye yönelik bir yöntem geliştirdi. Yaklaşımları, iki sengi (sengi) türü üzerinde test edildi: Eastern Rock sengis ve Bushveld sengis. Birbirine çok benzeyen bu iki tür, farklı habitatlarda yaşıyor ve farklı çevresel baskılarla karşılaşıyor; bu nedenle doğru tür tespiti, koruma planları açısından belirleyici olabiliyor.
Ayak izi ile tür ayrımı nasıl yapıldı?
Ekip, Güney Afrika’daki Telperion Nature Reserve ve Tswalu Kalahari Reserve bölgelerinde yakalanan hayvanların izlerini topladı. Sengi’ler, yumuşak yataklı ve yemli (yulaf, fıstık ezmesi ve Marmite) özel tuzaklarla kısa süreliğine yakalandı; ardından iz bırakmalarını sağlayan bir kutuda, özel kâğıt ve kömür tozu ile net ayak izleri elde edildi. Hayvanlar daha sonra zarar görmeden yakalandıkları yere geri bırakıldı.
Yüksek çözünürlüklü iz görselleri, şekil ve ölçü farklarını sayısallaştıran morfometri yazılımlarıyla analiz edildi. Araştırmacılar özellikle ön ayak izlerine odaklandı; çünkü bu izler daha tutarlı ve ayırt edici özellikler taşıdı. Başta 100’den fazla olası ölçüm değerlendirilirken, istatistiksel testlerle iki türü en iyi ayıran dokuz temel özellik seçildi.
Sonuçlara göre sistem, daha önce görmediği iz örneklerinde bile türü %94–%96 doğrulukla tahmin edebildi. Bu; DNA temelli doğrulamanın yavaş, maliyetli veya daha müdahaleci olabildiği durumlarda, daha hızlı ve pratik bir izleme yolu anlamına geliyor. Araştırma ekibi, yöntemi başka türlere uyarlamak için yeni veri setleriyle modelleri genişletmeyi ve farklı müdahalesiz izleme teknikleriyle birlikte kullanmanın yollarını değerlendirmeyi planlıyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Frontiers in Ecology and Evolution (Frontiers) – Haber kaynağı/çalışmanın yayımlandığı dergi
- Duke University Nicholas School of the Environment – Dr. Zoë Jewell açıklamaları
