Kanada’daki humpback balinalar, bubble netting adı verilen işbirlikçi avlanma taktiğiyle hamsi benzeri sürü balıklarını daha verimli yakalıyor. 20 yıla yayılan gözlemler, bu davranışın sosyal ağlar üzerinden birkaç “kilit” birey sayesinde yayılmış olabileceğine işaret ediyor.
Kanada’nın British Columbia bölgesindeki Kitimat Fjord System’de humpback balinalar (Megaptera novaeangliae) etkileyici bir “ekip işi” avlanma yöntemiyle toparlanıyor: bubble netting. Araştırmacılar 20 yıllık gözlem verilerini ve binlerce fotoğrafı kullanarak, bu davranışın tek tek keşfedilmekten çok, balinaların sosyal ilişkileri üzerinden yayılan bir öğrenme süreciyle güç kazanmış olabileceğini bildiriyor.
Bubble netting nasıl yayılıyor?
Yöntem basit ama çok etkili: Bazı balinalar suyun altında daireler çizip hava üfleyerek kabarcıklardan bir “çember” oluşturuyor; bazıları da ses çıkararak balık sürüsünü sıkıştırıyor. Böylece özellikle ringa gibi sürü halinde gezen balıklar kabarcık halkasının içinde toplanıyor ve balinalar yüzeye doğru birlikte atılarak avı kolayca yakalıyor.
Kitimat Fjord System’de sayımların yılda %6–8 oranında arttığı; nüfusun 500 bireyi aştığı belirtiliyor. Bölgedeki ekipler, kimi zaman 16 balinaya varan grupların birlikte bubble netting yaptığını kaydediyor. Çalışmanın dikkat çeken noktalarından biri de, aynı grupların her dalışta belli bir sırayı izleyerek rol paylaştığı gözlemi.
Davranışın görülme sıklığı yıllar içinde artmış ve 2014–2016 arasındaki Kuzey Pasifik sıcak hava dalgası sırasında belirgin şekilde yükselmiş. Araştırmacılara göre bu dönem, krill ve balık gibi besinlerin yer değiştirdiği veya azaldığı koşullarda bubble netting’in bir “adaptasyon” avantajı sağladığını düşündürüyor: Balinalar tek başına hamle yapmaya kıyasla daha çeşitli avlara erişebiliyor.
Çalışma, sosyal öğrenmenin koruma açısından da kritik olabileceğini vurguluyor. Eğer bubble netting’i “öğreten” veya grupta merkezi rol oynayan bir birey tekne çarpması gibi nedenlerle kaybedilirse, bunun tüm popülasyonun beslenme esnekliğini azaltma riski var. Bu nedenle araştırmacılar, öğrenmenin ve işbirliğinin gözlendiği alanların korunmasının ekosistem dayanıklılığı için önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Proceedings of the Royal Society B: J. Wray ve ark., “The diffusion of cooperative and solo bubble net feeding in Canadian Pacific humpback whales” (21 Ocak 2026) doi: 10.1098/rspb.2025.2409
- Science News (ana haber): https://www.sciencenews.org/article/humpback-whales-learn-bubble-netting
