Written by AÇIK BİLİM• 19 Ocak 2026• 17:28• Teknoloji, Yapay Zeka

Dijital Haklar ve AI Dostluğu

MIT Technology Review’in The Download bülteninden: Trump yönetimi dijital haklar mücadelesini sertleştirip beş kişiyi ABD’ye girişten men etti; bunlardan biri HateAid’in yöneticisi Josephine Ballon. Ayrıca sohbet botları giderek daha fazla insan için duygusal destek veya arkadaşlık rolü üstleniyor — buna karşı riskler ve düzenleme tartışmaları da büyüyor.

ABD’nin dijital haklar hamlesi: Geçmiş aylarda Trump yönetimi, çevrimiçi nefretle mücadele eden bazı aktivist ve uzmanları ABD’ye girişten men ederek dijital haklar üzerinde sert bir politika sinyali gönderdi. Hedef alınanlardan biri, çevrimiçi taciz mağdurlarına destek veren Alman sivil toplum kuruluşu HateAid’in yöneticisi Josephine Ballon. Bu vakâlar, çevrim içi güvenlik savunuculuğunun nasıl politikleştirildiğini gösteriyor ve hem AB yetkilileri hem de ifade özgürlüğü uzmanları tarafından ele alınıyor.

AI ile arkadaşlık — yaygın ama karmaşık: Sohbet robotları insan benzeri empatiyi taklit edebildiği ve yorulmadığı için pek çok kişi onlardan arkadaşlık veya duygusal destek alıyor. Common Sense Media’nın araştırmasına göre ABD’li ergenlerin büyük bir kısmı AI’yi arkadaşlık için kullandı. Bu araçlar bazıları için faydalı olabilirken, kırılgan kullanıcılar veya ruhsal sorunları olanlar için riskleri de büyüyor; bu yüzden düzenleme arayışları başladı. MIT Technology Review, AI dostluklarını 2026 TR10 listesinde öne çıkardı.

Reklamlar ChatGPT’ye geliyor: OpenAI, ilk etapta ABD kullanıcıları için ChatGPT içinde reklamları test etmeye başladı; çalışma ve uygulama ayrıntıları haber kaynaklarında yer aldı. Reklamların nasıl görüneceği ve kullanıcı deneyimini nasıl etkileyeceği tartışılıyor; bunun AI ürünlerinin iş modeli ve tarafsızlık açısından sonuçları olacağına dair endişeler var.

Haber bülteninin “must-reads” bölümünde İran’daki geniş çaplı internet kesintilerinden, Grönland’ın kaynak çıkarım zorluklarına; prediction market’lerin yarattığı risklerden şehirleri yangından koruma çabalarına kadar çeşitli gündem başlıkları derlendi. Ayrıca bültende yayılan ilişkisel dolandırıcılık hikâyeleri (romance-scam/pig butchering) ve bu suç örgütleriyle mücadelede büyük teknoloji şirketlerinin rolüne dair analizler de öne çıktı.