Protezde Embodiment İçin 1 Saniye

Toyohashi University of Technology (TUT) araştırmacıları, AI destekli protez kolun kullanıcı tarafından “kendi uzvu” gibi hissedilmesinde hareket hızının kritik olduğunu gösterdi. VR deneyinde en güçlü embodiment (bedenlenme hissi), kolun bir uzanmayı yaklaşık 1 saniyede tamamladığı, insan benzeri tempoda ortaya çıktı.

AI destekli protez kollar giderek daha “akıllı” hale gelirken, kullanıcıların bu cihazları benimsemesi yalnızca doğruluk ve güçle sınırlı değil. Toyohashi University of Technology (TUT) ekibi, protez kolun ne kadar hızlı hareket ettiğinin, kişinin onu ne kadar “kendinden” hissettiğini belirgin biçimde etkileyebildiğini bildiriyor.

Araştırmada sanal gerçeklik (VR) kullanılarak katılımcılara, sol ön kollarının yerinde otonom bir protez kol varmış gibi bir deneyim yaşatıldı. Katılımcılar bir hedefe uzanma görevi yaparken protez kol hedefe doğru kendi kendine hareket etti; ekip bu hareketin süresini 125 milisaniyeden 4 saniyeye kadar değişen altı farklı hızda test etti.

Embodiment için doğru hız neden önemli?

Sonuçlar net bir örüntü gösterdi: Protez kol çok hızlı ya da çok yavaş hareket ettiğinde, katılımcılar kolu daha az “kendilerinin bir parçası” gibi hissetti ve kullanılabilirlik puanları düştü. Buna karşılık hareketin yaklaşık 1 saniyede tamamlandığı orta hızda, beden sahipliği (kol benim uzvum hissi), eylemlilik/ajans (kontrol bende hissi) ve kullanılabilirlik en yüksek seviyeye çıktı.

Sosyal algı tarafında da hızın etkisi vardı: Orta ve biraz daha hızlı tempolarda protez kol daha “yetkin/kompetan” görülürken, en hızlı koşulda (125 ms) rahatsızlık hissi yükseldi. “Sıcaklık” (warmth) algısı ise hızla belirgin biçimde değişmedi.

Çalışma, protez tasarımında “daha hızlı = daha iyi” yaklaşımının her zaman geçerli olmayabileceğini vurguluyor. Araştırmacılara göre AI tabanlı otonom ya da yarı otonom protezler, insanın beklediği doğal hareket ritmine uyduğunda daha kolay benimsenebilir. Bu içgörülerin, protezlerin yanı sıra dış iskeletler ve giyilebilir robotlar gibi bedeni tamamlayan diğer teknolojilere de tasarım ipucu sunabileceği belirtiliyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• Scientific Reports makalesi: Hapuarachchi, H. ve ark. (2026) “Movement speed of an autonomous prosthetic limb shapes embodiment, usability and robotic social attributes in virtual reality” DOI: 10.1038/s41598-026-38977-8
• ScienceDaily kaynak sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260212234152.htm