Yeni bir çalışmaya göre gizli yağ dağılımı, sadece kilodan bağımsız biçimde beyin sağlığını etkileyebilir. MRI verileri, özellikle pankreasta biriken yağ ile “skinny fat” denen yüksek yağ-düşük kas oranının beyin yaşlanması ve bilişsel düşüşle ilişkili olabileceğini gösteriyor.
Vücuttaki yağın miktarı kadar, nerede depolandığı da önemli olabilir. Radiology dergisinde 27 Ocak’ta yayımlanan yeni araştırma, belirli yağ dağılımı tiplerinin gri madde kaybı, daha hızlı beyin yaşlanması ve bilişsel performansta düşüşle bağlantılı olabileceğini ortaya koydu.
Yağ
Çalışma, Çin’in Xuzhou kentindeki The Affiliated Hospital of Xuzhou Medical University ekibi tarafından yürütüldü. Araştırmacılar, MRI (manyetik rezonans) taramalarının farklı organ ve vücut bölgelerindeki yağ oranını ölçebilme gücünden yararlanarak, “öznel” değerlendirmeler yerine veriye dayalı bir sınıflandırma sistemi kurdu. Bu yaklaşım, daha önce net tanımlanmamış iki yağ örüntüsünü öne çıkardı.
İlk örüntü “pankreas baskın” olarak adlandırıldı: Bu grupta pankreasta yağ oranı belirgin biçimde yüksek. Araştırmacılar, pankreastaki yağ yoğunluğunu dokudaki yağ yüzdesini daha hassas tahmin etmeye yarayan bir MRI ölçümüyle (proton density fat fraction) değerlendirdi ve bu grupta yaklaşık %30 düzeylerine işaret edildiğini belirtti. Dikkat çekici nokta ise, pankreas yağı bu kadar yüksekken karaciğer yağının diğer profillere kıyasla belirgin artış göstermemesi; bu yüzden klinikte “yağlı karaciğer” odağıyla bakıldığında gözden kaçabilen bir tablo olabileceği vurgulandı.
İkinci örüntü ise halk arasında “skinny fat” diye bilinen tip: Kişi çok obez görünmeyebilir, hatta ortalama BMI sıralaması en yüksek gruplardan olmayabilir; ancak kas kütlesine kıyasla yağ oranı yüksektir. Bu profilde yağ, karaciğer ve pankreas dışında birçok bölgede yüksek seyrederken özellikle karın bölgesinde birikme eğilimi gösterebiliyor. Araştırmacılar, erkeklerde “ağırlık-kas oranı”nın yükselmesinin bu profili iyi özetleyebileceğini aktarıyor.
Analizler, UK Biobank’te yer alan 25.997 katılımcının görüntüleme ve sağlık verilerine dayanıyor. Sonuçlar, hem “pankreas baskın” hem de “skinny fat” profillerinin gri madde kaybı, hızlanmış beyin yaşlanması, bilişsel gerileme ve daha yüksek nörolojik hastalık riskiyle daha güçlü ilişkiler gösterdiğini bildiriyor. Araştırmacılar, bu bulguların kişiye özel risk değerlendirmesi ve daha erken önleyici yaklaşımlar için yeni bir pencere açabileceğini; ancak farklı sağlık sonuçları (kardiyovasküler ve metabolik riskler gibi) açısından daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu da ekliyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Radiological Society of North America (RSNA) – ScienceDaily sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260127112127.htm
- Radiology – Journal makalesi DOI: https://doi.org/10.1148/radiol.252610
