Solar Orbiter, Güneş’e yakın geçişinde küçük bir olayın 40 dakika içinde güçlü bir patlamaya dönüştüğünü kaydetti. Gözlemler manyetik yeniden bağlanmanın filamentin çözülmesini tetiklediğini ve parçacıkları ışık hızının yaklaşık %50’sine kadar hızlandırdığını gösteriyor.
Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) ve NASA ortaklığıyla görev yapan Solar Orbiter, 30 Eylül 2024’teki yakın geçişinde Güneş’in atmosferinde yükselen bir patlamanın başlangıcını ayrıntılı biçimde kaydetti. Araştırmacılar, küçük bir koyu filamentin bir ucunda başlayan kararsızlığın manyetik alan çizgilerinin kopup yeniden bağlanmasıyla hızla ışıldadığını ve olayın yaklaşık 40 dakika içinde büyük bir patlamaya dönüştüğünü bildiriyor.
güneş: filamentin çözülmesi ve manyetik yeniden bağlanma
Solar Orbiter, üzerinde taşıdığı altı görüntüleyici ve spektrograf ile hem görünür ışıkta hem de ultraviyole ve X ışınlarında gözlem yaptı; dört teleskop aynı olayı eşzamanlı kaydetti. Kayıtlarda filamentin bir ucunun önce kararsızlaştığı, ardından alan çizgilerinin kopup yeniden bağlanarak enerji açığa çıkardığı; bu sürecin daha fazla yeniden bağlanmayı tetikleyerek parlaklığı ve parçacık hızını artırdığı görüldü.
Gözlemler, açığa çıkan parçacıkların yaklaşık saatte 500 milyon kilometre hıza eriştiğini—yani ışık hızının yaklaşık %50’sine kadar hızlandığını—gösteriyor. Bu tür hızlara ulaşan parçacık akımları, uydulara, havacılık ekipmanlarına ve astronotlara zarar verebileceği için bu mekanizmaların anlaşılması uzay hava tahmini açısından kritik.
Çalışma, 30 Eylül 2024 geçişinin sağlayabildiği ayrıntılı, çok dalgaboylu kayıtların önemini vurguluyor: hangi koşulların bir küçük manyetik kararsızlığı zincirleme bir patlamaya dönüştürdüğünü anlamak, gelecekte meydana gelebilecek tehlikeli olayları daha erken ve güvenilir biçimde tahmin etmeye yardımcı olabilir.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.aanda.org/10.1051/0004-6361/202557253
- www.science.org/content/article/spacecraft-captures-solar-flare-it-builds-explosive-outburst
- www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Solar_Orbiter
