Hubble Egg: Gizli Yıldızın Işınları

Hubble, Egg Nebula içindeki gizli yıldızın fırlattığı iki ışın demetini gözler önüne serdi. Bu Egg Nebula görüntüsü, Güneş benzeri bir yıldızın ölüm yolculuğunda çok kısa süren “ön-gezegenimsi bulutsu” evresine nadir bir pencere açıyor.

NASA’nın Hubble Space Telescope’u, Cygnus takımyıldızı yönünde yaklaşık 1.000 ışık yılı uzaktaki Egg Nebula’nın şimdiye kadarki en net görünümlerinden birini yayımladı. Görüntüde, ölmekte olan Güneş benzeri bir yıldızın yakın zamanda uzaya savurduğu toz bulutlarıyla oluşan çarpıcı bir aydınlık–gölge oyunu dikkat çekiyor. Merkezdeki yıldız kalın bir toz “kozasının” içine gömülü olduğu için doğrudan görünmüyor.

Egg Nebula neden önemli?

Egg Nebula, tanımlanan ilk, en genç ve en yakın “ön-gezegenimsi bulutsu” (pre-planetary nebula) örneklerinden biri. Bu evre, yıldızın dış katmanlarını hızla kaybettiği; fakat henüz klasik bir “gezegenimsi bulutsu”nun (adı gezegenlerle ilgili olmasa da) parlak, iyonlaşmış kabuklarına dönüşmediği kısa bir geçiş dönemi. Bilim insanları için bu, Güneş benzeri yıldızların yaşamının son bölümünü taze izler üzerinden incelemek anlamına geliyor.

Hubble’ın yakaladığı sahnede, yıldızdan çıkan ışık çevresindeki toz diskinde bir “kutuptan açıklık” bularak dışarı sızıyor ve iki parlak demet halinde uzaya yayılıyor. Bu ışınlar, hızlı hareket eden kutupsal lobları aydınlatırken; daha önce atılmış, daha yavaş malzemenin oluşturduğu eşmerkezli yaylar ve dalgalanmalarla güçlü bir simetri oluşturuyor. Bu düzenli yapı, kaotik bir patlama (süpernova gibi) yerine, yıldızın içinde gerçekleşen daha kontrollü ve aralıklı püskürmelerle şekillenmiş olabileceğini düşündürüyor.

Görüntüdeki simetrinin bir başka olası açıklaması da, merkezde saklanan bir ya da daha fazla yoldaş yıldızın kütleçekim etkisi. Haber metninde, bu “görünmeyen eşlikçilerin” toz diski ve dışarı doğru akan gazı biçimlendirmede rol oynamış olabileceği vurgulanıyor. Egg Nebula, birkaç bin yıl süren bu kısa evrede yakalandığı için, bir yıldızın gezegenimsi bulutsuya dönüşmeden hemen önce nasıl “madde attığını” anlamak adına eşsiz bir laboratuvar gibi çalışıyor.

Hubble, Egg Nebula’yı yıllar içinde farklı kameralarla defalarca gözledi: WFPC2 ile görünür ışık, NICMOS ile yakın kızılötesi, ACS ile toz dalgalarının geniş görünümü ve WFC3 ile yoğun merkez bölge ve güçlü çıkışlar daha ayrıntılı incelendi. NASA’ya göre en yeni görüntü, önceki WFC3 verilerini ek gözlemlerle birleştirerek bu “kozmik yumurta”nın en ayrıntılı portresini sunuyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• science.nasa.gov/missions/hubble/nasas-hubble-captures-light-show-around-rapidly-dying-star
• www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260212234205.htm