Yeni bir randomize çalışma, immünoterapi uygulama saatinin sonuçları değiştirebileceğini gösteriyor. Akciğer kanserinde sabah verilen immünoterapi, tümör kontrolünü ve genel sağkalımı uzatıyor.
Kanser tedavilerinin günün belirli saatlerinde daha etkili olabileceği fikri uzun zamandır konuşuluyordu. Ancak bu iddia çoğu zaman hasta kayıtlarına geriye dönük bakılarak değerlendirildiği için (örneğin sabah randevusu alabilenlerin daha farklı koşullara sahip olması gibi) sonuçlar tartışmalı kalıyordu.
Şimdi 210 ileri evre akciğer kanseri hastasıyla yapılan randomize bir klinik çalışma, immünoterapi zamanlamasının gerçekten fark yaratabildiğini ortaya koyuyor. 2 Şubat’ta Nature Medicine’de yayımlanan sonuçlara göre, ilk tedavi döngülerini günün erken saatlerinde alan hastalarda hastalık daha uzun süre kontrol altında kalıyor ve ortalama sağkalım belirgin şekilde artıyor.
İmmünoterapi neden sabah daha etkili olabilir?
Araştırmada hastalara bir “checkpoint inhibitor” (bağışıklık sisteminin tümöre karşı frenlerini kaldıran immün tedavi) ile kemoterapi kombinasyonu uygulandı. Hastalar, ilk dört tedavi döngüsünü ya sabah–öğlen aralığında ya da günün daha geç saatlerinde alacak şekilde rastgele gruplara ayrıldı. İlaçlar ve dozlar aynıyken yalnızca zamanlama değişti.
Erken saatlerde tedavi alan grupta tümörün büyümeden ya da yayılmadan geçen süre tipik olarak yaklaşık 11 aya çıkarken, geç saatlerde tedavi alanlarda bu süre yaklaşık 6 ayda kaldı. Ortalama genel sağkalım da erken tedavi grubunda yaklaşık 28 ay, geç tedavi grubunda ise yaklaşık 17 ay olarak raporlandı.
Kan örnekleri, olası mekanizmaya dair ipuçları verdi: Erken saatlerde tedavi alan hastalarda kanserle savaşan T hücreleriyle ilişkili daha güçlü bir bağışıklık yanıtı belirtileri görüldü. Önemli bir nokta da şu: Çalışmada, erken saatlerde tedaviye geçmenin bağışıklıkla ilişkili yan etki oranlarını artırmadığı bildirildi. Bu da yalnızca randevu planlamasını değiştirmenin, yeni ilaç ya da ek doz gerektirmeden sonuçları iyileştirebilecek düşük maliyetli bir yaklaşım olabileceğini düşündürüyor.
Uzmanlar, bu bulgunun pratikte uygulanmasının hastane lojistiği açısından zorlayıcı olabileceğini; ancak farklı kanser türlerinde, farklı immünoterapi ilaçlarıyla ve farklı sağlık sistemlerinde yeni randomize çalışmalarla doğrulanması halinde kliniklerin “standart uygulama” için altyapı değişikliklerine gitmesi gerekebileceğini vurguluyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Nature Medicine: https://doi.org/10.1038/s41591-025-04181-w
- Science News (haber): https://www.sciencenews.org/article/cancer-immunotherapy-morning
