Erken evrendeki hidrojenin 21 cm radyo sinyali, karanlıkmadde hakkında doğrudan ipuçları taşıyabilir. Yeni simülasyonlar bu eski sinyalde milikelvin düzeyinde dalgalanmalar bekliyor; Ay’a yerleştirilecek radyoteleskoplar bunu ölçebilir.
Big Bang’den sonra, evren yaklaşık 400.000 yıl sonra atomların oluşmasıyla soğudu ve uzun bir “Karanlık Çağ” evresine girdi. Bu süre içinde nötr hidrojen çok zayıf bir 21 cm radyo yayını üretti ve günümüzde bu sinyalin küresel ortalaması hâlâ ölçülebilir durumda; araştırmacılar bu sinyalin karanlıkmadde ile etkileşimden doğrudan izler taşıyabileceğini gösteriyor.
karanlıkmadde’nin 21-cm Sinyale Etkisi
Tsukuba Üniversitesi ve Tokyo Üniversitesi’nden araştırmacılar, süperbilgisayarlarda erken evrenin gaz ve karanlık maddesinin hareketlerini simüle ederek bu sinyalin gücünü ve gökyüzü ortalaması parlaklık sıcaklığını tahmin ettiler. Simülasyonlar, küresel ortalama parlaklığın yaklaşık 1 milikelvin (binde bir derece) düzeyinde olduğunu ve karanlıkmadde kaynaklı düzensizliklerin de benzer büyüklükte değişimler yaratabileceğini gösteriyor. Bu, sinyaldeki küçük ama ayırt edilebilir izlerin karanlık maddenin kütle ve hız dağılımına dair bilgi verebileceği anlamına geliyor.
Ölçüm zorluğu büyük: Dünya üzerindeki radyo paraziti ve atmosferik etkiler 1 milikelvin düzeyindeki veriyi gölgeleme riski taşıyor. Bu nedenle araştırmacılar, ay yüzeyinin radyo sessizliğini kullanmayı öneriyor; Japonya’nın Tsukuyomi Project gibi planlanan görevler Ay’a radyoteleskop yerleştirerek bu eski sinyali tespit etmeyi hedefliyorlar. Başarılı bir ölçüm karanlıkmadde parçacıklarının kütle ve hareket aralığı hakkında yeni sınırlar koyabilir.
Sonuç olarak, Nature Astronomy’de yayımlanan çalışma (Park ve arkadaşları, 2025) erken evrenin 21-cm küresel sinyalinin karanlıkmadde ile ilgili yeni, doğrudan bir pencere açabileceğini öne sürüyor. Bulgular, önümüzdeki on yılda Ay tabanlı gözlemler yapıldığında test edilebilecek somut öngörüler sunuyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260120000318.htm
- dx.doi.org/10.1038/s41550-025-02637-0
- www.nature.com/articles/s41550-025-02637-0
