Moffitt araştırmacıları, kanser hücrelerinin kromozom kazanıp kaybetme süreçlerini ALFA‑K adlı yeni bir yöntemle izleyip gelecekte nasıl evrimleşeceklerini tahmin etmeye başladı. Araç, belirli kromozom kombinasyonlarının tümör büyümesi, stres toleransı ve tedavi direncine nasıl katkıda bulunduğunu ortaya koyuyor.
Yeni bir hesaplama aracı Moffitt Cancer Center ekibi, kanser hücrelerinin tüm kromozomları kazanıp kaybetmesiyle ortaya çıkan karmaşık evrimsel yolları öngörmeyi sağlayan ALFA‑K adlı bir yöntem geliştirdi. Nature Communications’da yayımlanan çalışmada araştırmacılar binlerce tek hücreyi zaman içinde izleyerek hangi kromozom kombinasyonlarının seçildiğini ve hangi durumların kanseri avantaja çevirdiğini haritalandırdı. ALFA‑K, 270.000’den fazla farklı karyotip konfigürasyonunun göreli uygunluğunu (fitness) tahmin etti.
Kromozom değişimleri
Kromozomlar yüzlerce gen içerir; bir tane bile eksildiğinde ya da fazladan eklendiğinde hücrenin gen dozajı aniden değişir. Bu tür büyük genom değişimleri tümörün hızlı sıçramalarla yeni özellikler kazanmasını sağlar ve hücre popülasyonunda tedaviye dayanıklı alt grupların oluşmasına zemin hazırlar. ALFA‑K, aynı değişikliğin farklı kromozom altyapılarında farklı etkileri olduğunu gösteriyor — yani bir kromozom kaybı bir hücrede yararlı olabilirken başka bir yapıda zararlı olabilir.
Genom iki katlanması ve hata toleransı Çalışma ayrıca whole‑genome doubling (tüm genomun iki katlanması) olgusunun, kromozom hatalarına karşı bir tampon işlevi gördüğünü ölçümlüyor. ALFA‑K bu koruyucu etkinin boyutunu ve hangi eşiklerin genom iki katlanmasını avantajlı hale getirdiğini kantitatif olarak tahmin ediyor. Bu, genome doubling olayını betimlemekten öte, ne zaman ve neden seçildiğini anlamaya dönüştürüyor.
Pratik açıdan ALFA‑K, kanser araştırmasını “olayları geriye bakarak tanımlamaktan” “geleceği tahmin etmeye” kaydırma potansiyeline sahip. Araç; tekrar biyopsiler, tedavi baskısı altındaki evrimsel geçişlerin izlenmesi ve tedavinin tümörün zararlı kromozom konfigürasyonlarını keşfetmesini sınırlayacak şekilde planlanması gibi uygulamalara yol açabilir. Çalışmanın başlıca yazarları arasında Richard J. Beck, Tao Li ve Noemi Andor bulunuyor; çalışma National Cancer Institute tarafından desteklendi.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.moffitt.org/newsroom/news-releases/moffitt-study-develops-new-tool-to-predict-how-cancer-evolves
- doi.org/10.1038/s41467-025-67750-0
- www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260125083344.htm
