Chicago Üniversitesi’nden araştırmacılara göre kuantum, artık “transistor anı” denebilecek bir eşiğe geldi: çalışan sistemler var, fakat dünyayı değiştirecek ölçeğe ulaşmak için yıllar sürecek mühendislik atılımları gerekiyor. Science’ta yayımlanan çalışma, farklı kuantum donanım yaklaşımlarını kıyaslayıp hangi alanlarda önde olduklarını ve en büyük darboğazları ortaya koyuyor.
Chicago Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan ve Science dergisinde yayımlanan yeni bir makale, kuantum teknolojilerinin laboratuvar demolarından çıkıp ilk pratik kullanımlara yaklaştığını söylüyor. Araştırmacılar bu dönemi, modern elektroniğin kaderini değiştiren transistörün ilk yıllarına benzetiyor: Temel fizik yerli yerinde, çalışan prototipler var; asıl mesele bunları güvenilir, ölçeklenebilir sistemlere dönüştürmek.
Kuantum için “hazır olma” ne demek?
Çalışma; süperiletken kubitler, tuzaklanmış iyonlar, spin kusurları, yarıiletken kuantum noktaları, nötr atomlar ve fotonik (optik) kubitler olmak üzere altı ana donanım platformunu ele alıyor. Ekip, bu platformların hesaplama, simülasyon, ağ iletişimi ve algılama (sensing) gibi alanlardaki olgunluğunu “Technology Readiness Level / TRL” ölçeğiyle karşılaştırıyor. TRL, 1’den (temel ilkeler) 9’a (operasyonel ortamda kanıtlanmış) uzanan bir “hazır olma” ölçütü; ancak yazarların vurgusu net: Yüksek TRL, “hedefe ulaştık” anlamına gelmiyor.
MIT’ten ortak yazar William D. Oliver’ın altını çizdiği gibi, 1970’lerin TRL-9 çipleri bugünün işlemcileriyle kıyaslanamayacak kadar sınırlıydı. Benzer şekilde kuantumda bugün bazı sistemler bulut üzerinden erişilebilir durumda olsa da, büyük etki yaratacak uygulamalar için gereken performans ve ölçek hâlâ uzakta. Özellikle kuantum kimyası gibi alanlarda yüksek doğruluk için milyonlarca fiziksel kubit ve mevcut teknolojilerin ötesinde hata oranları gerekebileceği belirtiliyor.
Platformlar arasında genel tablo ise “her işin tek lideri yok” şeklinde: Süperiletken kubitler kuantum hesaplamada daha olgun görünürken, nötr atomlar kuantum simülasyonda; fotonik kubitler kuantum ağlarında; spin kusurları ise kuantum algılamada öne çıkıyor. Yani ilerleme gerçek, ancak tek bir yaklaşımın tüm hedefleri aynı anda çözdüğü bir aşamada değiliz.
Makalede en büyük engellerin başında üretim ve mühendislik geliyor: Malzeme kalitesi ve üretimde tutarlılık, milyonlarca kubite giden yolda kritik. Ayrıca kontrol hatları/kablolama, güç yönetimi, sıcaklık kontrolü, otomatik kalibrasyon ve sistem düzeyi koordinasyon gibi sorunlar sistem büyüdükçe katlanarak zorlaşıyor. Yazarlar, klasik bilgisayarların uzun yıllara yayılan gelişim hikâyesini hatırlatarak kuantumda da “sabır ve gerçekçi beklentiler” çağrısı yapıyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Chicago Quantum (Chicago Üniversitesi): https://chicagoquantum.org/news/when-will-quantum-technologies-become-part-everyday-life
- Science (Journal Reference): Awschalom, Bernien, Hanson, Oliver, Vučković — “Challenges and opportunities for quantum information hardware” (2025) DOI: https://doi.org/10.1126/science.adz8659
- ScienceDaily sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260127010136.htm
