Written by AÇIK BİLİM• 13 Şubat 2026• 17:24• Yaşam Bilimleri

Loggerhead Kaplumbağalarda Çöküş Sinyali

Yeni bir çalışma, Cape Verde’de artan yuva sayılarının deniz kaplumbağaları için yanıltıcı olabileceğini söylüyor. Isınan kumsallar daha çok dişi yavru ürettiği için, deniz kaplumbağaları popülasyonundaki büyüme görüntüsü “erkek eksikliği” nedeniyle kırılgan hale gelebilir.

Dünya genelinde deniz kaplumbağaları için yıllardır süren koruma çabaları bazı bölgelerde sonuç veriyor gibi görünüyor. Örneğin Batı Afrika’daki Cape Verde’de, 2008’e kıyasla her yıl görülen loggerhead (Caretta caretta) yuvalarının sayısının yaklaşık 100 kat arttığı bildiriliyor. Ancak araştırmacılar, bu “patlama”nın aslında yaklaşan bir krizi gizleyebileceği uyarısında bulunuyor.

Deniz kaplumbağaları ve loggerhead cinsiyet dengesi

Chicago Üniversitesi değil; Queen Mary University of London ekibinin 15 yıllık yuvalama verileri ve drone gözlemlerine dayanan analizine göre, ısınan iklim kum sıcaklıklarını yükseltiyor ve bu da yumurtalardan çıkan yavruların cinsiyetini etkiliyor. Deniz kaplumbağalarında cinsiyet, kuluçka dönemindeki sıcaklığa bağlı: Daha sıcak kumlar çoğunlukla dişi, daha serin koşullar ise daha çok erkek yavru üretiyor. Araştırmacılar, yaklaşık 29°C civarında daha dengeli bir dağılım beklendiğini, ancak ısınmayla terazinin giderek dişilere kaydığını aktarıyor.

Çalışmada drone fotoğraflarıyla üreme alanındaki yetişkinlerin cinsiyeti, kuyruk yapısından ayırt edilmeye çalışıldı: Araştırmacılara göre erkeklerin kuyrukları daha uzun ve kalın. Bu yöntemle elde edilen sonuç, popülasyonda yaklaşık 9 dişiye 1 erkek oranına işaret ediyor. Ekip, yuva sayılarındaki artışın bir kısmının “yuva yapan dişilerin aşırı baskınlığı” nedeniyle şişiyor olabileceğini; dolayısıyla tek başına yuva saymanın popülasyon sağlığını olduğundan iyi gösterebileceğini savunuyor.

Çalışmaya dahil olmayan Florida Atlantic University’den biyolog Jeanette Wyneken ise yönteme temkinli yaklaşıyor. Wyneken’e göre yetişkin erkekleri uzaktan ayırt etmek mümkün olsa da, subadult (tam erişkin olmayan) bireylerde hata payı artabilir; bazı olgunlaşmamış erkekler dişi sanılmış olabilir. Ayrıca yavruların cinsiyetini kesinleştirmede laparoskopi gibi doğrudan yöntemlerin daha güvenilir olabileceğini belirtiyor.

Öte yandan deniz kaplumbağalarının dişi ağırlığını kısmen telafi eden stratejileri var: Erkekler daha sık çiftleşebiliyor, dişiler spermi depolayabiliyor ve her iki cins de birden fazla eşle çiftleşebiliyor. Ancak araştırmacılar, uzun süreli ve aşırı dişi ağırlığının (bazı sezonlarda yüzde 98–100 dişi gibi) sürdürülebilir olmadığını vurguluyor. Bu nedenle ekip, koruma önlemlerinin “başardık, artık gevşeyebiliriz” düşüncesiyle azaltılmaması gerektiğini; aksine iklim koşullarına uyumlu, uzun soluklu stratejilerle güçlendirilmesinin kritik olduğunu söylüyor.