Mic-628 adlı yeni bileşik, vücudun biyolojik saatini güvenilir biçimde ileri alarak jet lag toparlanmasını hızlandırdı. Farelerde tek doz Mic-628, 6 saatlik zaman kaymasına uyumu 7 günden 4 güne düşürdü.
Japonya’daki birden fazla kurumdan bilim insanlarının yürüttüğü çalışmada, Mic-628 adlı yeni bir bileşiğin memelilerde günlük biyolojik ritmi ayarlayan temel genlerden Per1’i hedefleyerek vücudun iç saatini “ileri” yönde kaydırabildiği gösterildi. Ekipte Kanazawa University’den Emeritus Professor Tei H., Osaka University’den Associate Professor Takahata Y., Toyohashi University of Technology’den Professor Numano R. ve Institute of Science Tokyo’dan Associate Professor Uriu K. yer aldı.
Araştırmacılara göre Mic-628, normalde saat genlerini baskılayan CRY1 adlı proteine bağlanıyor. Bu bağlanma, CLOCK-BMAL1-CRY1-Mic-628 adı verilen daha büyük bir moleküler kompleksin oluşumunu destekliyor ve kompleks DNA üzerindeki “dual E-box” denilen özel bir bölge üzerinden Per1 genini çalıştırıyor. Sonuçta hem beynin “ana saat”i sayılan suprachiasmatic nucleus (SCN) hem de akciğer gibi organlardaki çevresel saatler birlikte ve senkron biçimde ileri kayıyor.
Mic-628 neden önemli?
İç saati ileri almak—özellikle doğuya uçuşlarda ya da vardiyalı çalışmada—genellikle daha zor ve yavaş bir uyum süreci gerektiriyor. Işık maruziyeti ya da melatonin gibi yaklaşımlar çoğu zaman doğru zamanda uygulanmadığında etkisi azalabiliyor. Bu çalışmada dikkat çeken nokta, Mic-628’nin saat kaydırma etkisinin uygulama zamanına güçlü biçimde bağlı görünmemesi; yani daha “tahmin edilebilir” bir farmakolojik reset aracı olma potansiyeli taşıması.
Ekip, gerçek hayata benzer bir senaryoyu farelerde “jet lag modeli” ile test etti: Işık-karanlık döngüsünü 6 saat ileri aldılar. Tek bir oral Mic-628 dozu verilen fareler yeni düzene 7 gün yerine 4 günde uyum sağladı. Çalışmada ayrıca, bu tek yönlü (ileri) kaymayı daha stabil hale getiren mekanizmanın PER1 proteiniyle ilişkili bir geri besleme döngüsü olabileceğine işaret eden matematiksel analizler de raporlandı.
Araştırmacılar bir sonraki adımda Mic-628’nin güvenlik ve etkinliğini daha geniş hayvan deneylerinde ve insan çalışmalarında değerlendirmeyi planlıyor. Bulgular, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) dergisinde yayımlandı.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- ScienceDaily – Kanazawa University kaynaklı haber metni: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260208011026.htm
- PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America) – çalışma yayını (haber metninde dergi bilgisi verilmiştir)
