Yeni bulgular, sıcak bir dönemde bile okyanus oksijeninin her yerde düşmeyebileceğini gösteriyor. Araştırmaya göre Arabistan Denizi, yaklaşık 16 milyon yıl önce daha sıcak koşullara rağmen daha fazla oksijen barındırdı; en sert oksijen kaybı ise milyonlarca yıl sonra, iklim soğumaya başladığında ortaya çıktı.
Dünyanın ısınmasıyla birlikte denizlerde oksijenin azalacağı fikri yaygın kabul görüyor. Ancak Chicago Üniversitesi değil; bu kez University of Southampton ve Rutgers University araştırmacılarının yürüttüğü yeni çalışma, bu ilişkinin her bölgede aynı şekilde işlemediğini ortaya koyuyor. Çalışmaya göre Arabistan Denizi, yaklaşık 16 milyon yıl önce gezegen bugünkünden daha sıcak olmasına rağmen günümüze kıyasla daha iyi oksijenlenmişti.
Oksijen ve Arabistan Denizi’nin farklı hikâyesi
Ekip, Arabistan Denizi tabanından alınan tortu karotlarındaki mikroskobik plankton fosillerini (foraminifer) inceledi. Bu canlıların kabuklarında korunan kimyasal izler, geçmiş deniz koşullarını ve çözünmüş oksijen düzeylerini anlamaya yardımcı oluyor. Veriler, bölgede erken Miyosen’den (yaklaşık 19 milyon yıl önce) 12 milyon yıl öncesine kadar bir “Oksijen Minimum Bölgesi” (OMZ) bulunduğunu, ancak bunun uzun süre aşırı seviyelere inmediğini gösterdi.
Asıl dikkat çekici sonuç ise şu: En şiddetli oksijen azalımı ve bugün Arabistan Denizi’nde görülen “suboksik” (çok düşük oksijenli) koşullara gidiş, sıcaklıkların zirvede olduğu dönemde değil; yaklaşık 4 milyon yıl sonra, iklim soğumaya başladığında belirginleşti. Araştırmacılar bu gecikmede güçlü musonlar, okyanus dolaşımı ve çevre denizlerle su değişiminin önemli rol oynadığını vurguluyor.
Çalışma ayrıca Arabistan Denizi ile Pasifik’teki benzer düşük oksijen bölgelerinin geçmişte aynı yolu izlemediğine işaret ediyor. Bu da “ısınma = her yerde deoksijenasyon” gibi basit bir denklemin, yerel okyanus dinamiklerini görmezden geldiğinde yanıltıcı olabileceğini gösteriyor. Araştırmacılara göre küresel modeller, bölgesel rüzgârlar ve akıntılar gibi etmenleri daha iyi yakalamazsa geleceğe dönük oksijen tahminlerinde önemli hatalar oluşabilir.
Bulgular, Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı. Ekip, modern okyanuslarda oksijen kaybının hâlihazırda sürdüğünü hatırlatırken, uzun zaman ölçeklerinde bazı bölgelerde oksijenlenmenin yeniden artmasının da teorik olarak mümkün olabileceğini; ancak bunun deniz yaşamı açısından sonuçlarının belirsiz kaldığını not ediyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- University of Southampton — “Ancient oceans stayed oxygen rich despite extreme warming” (29 Ocak 2026)
- Hess, A. V. vd. (2026). “Contrasting evolution of the Arabian Sea and Pacific Ocean oxygen minimum zones during the Miocene”. Communications Earth & Environment. DOI: 10.1038/s43247-025-03112-4
